Od lutego 2026 r. prezentowane są wystawy fotografii przewodników PTTK O/Zamość w podziemiach kościoła OO. Franciszkanów w Zamościu.

• 8.02.- 20.02.2026 r. – Janusz Kapecki  „Krajobrazy roztoczańskie”
• 21.02. – 6.03.2026 r. – Dariusz Słupski „Fauna i flora Roztocza”
• 7.03. – 21.03.2026 r. – Ewa Lisiecka „Kwiaty w ogrodzie”

fot. Janusz Kapecki, Elżbieta Korkosz

Informujemy, że pozostały ostatnie wolne miejsca na Pielgrzymkę Przewodników Turystycznych na Jasną Górę w dniach 7-8.03.2026. Zgłoszenia przyjmuje (do soboty 28.03.2026) oraz szczegółowych informacji udziela kol. Agnieszka Linek (tel. 510 582 242). Można zgłosić się również w kasie Muzeum Zamojskiego u Pani Basi.

Dokładne informacje dotyczące wyjazdu w poprzedniej wiadomości: Pielgrzymka na Jasną Górę |

v-ce prezes Koła Przewodników

Monika Izarowska

Koleżanki i koledzy. Są jeszcze wolne miejsca na kuratorskie zwiedzanie wystawy „Monachijczycy. Gierymscy, Stryjeńska, Wierusz-Kowalski, Chełmoński i inni” w MN w Lublinie w dniu 05.03.2026 r. (czwartek) o godz. 12:00-13:30. Bilety: 25 zł ulgowy 40 zł normalny, Sprzedawane są internetowo. Transport własny. Chętni proszeni o zgłoszenie do Anny Feduszko  do 21.02.2026 r. godz. 10:00

Monachium było niezwykle ważnym ośrodkiem dla polskich artystów. Miasto oferowało świetną edukację artystyczną – Akademię Sztuk Pięknych, szkoły prywatne, muzea, galerie – oraz sprzyjającą atmosferę i niskie koszty życia. Polacy w XIX wieku, zwłaszcza po powstaniu styczniowym, przybywali tu, szukając wolności twórczej i możliwości rozwoju.

Monachijska kolonia artystyczna była pierwszym profesjonalnym środowiskiem polskich twórców za granicą oraz ważnym etapem w modernizacji polskiej sztuki i budowaniu nowoczesnej tożsamości narodowej. Wystawa na Zamku Lubelskim przybliża dorobek polskich malarzy pobierających naukę w stolicy Królestwa Bawarii. Jej celem jest prezentacja złożonego środowiska monachijskiego i jego znaczenia dla kształtowania nie tylko nowych nurtów w sztuce europejskiej, ale też ówczesnych relacji pomiędzy różnymi środowiskami artystycznymi.

Ekspozycja obejmie ponad 250 dzieł malarskich autorstwa 67 wybitnych artystów, w tym: Teodora Axentowicza, Adama Chmielowskiego, Ludomira Benedyktowicza, Olgi Boznańskiej, Józefa Brandta, Maurycego Gottlieba czy braci Gierymskich. Szczególną część ekspozycji stanowić będą obrazy wypożyczone z Muzeum Polskiego w Rapperswilu. Udostępnione dzieła sztuki zaprezentowane zostaną w Polsce po raz pierwszy w tak licznej i zwartej grupie. Dzięki temu stworzą unikalną możliwość poznania bogactwa twórczości polskich artystów związanych ze środowiskiem monachijskim.

———————————————————————————————————————–

Nie mogliśmy przegapić tej wystawy. Nieliczna grupa przewodników odwiedziła wystawę w Lublinie 5.03.2026. Niektórzy, indywidualnie, wcześniej.

fot. Ewa Lisiecka, Robert Kowalski

Koleżanki i koledzy przewodnicy oraz Sympatycy naszego Koła Przewodników, Szkoła Podstawowa im. Róży Zamoyskiej w Cząstkowie ogłosiła –  I Ogólnopolski Konkurs Plastyczny „Róża i Jan Zamoyscy” skierowany dla dzieci szkół podstawowych. Prosimy o poinformowanie i zachęcenie do udziału w konkursie nauczycieli, uczniów, domy kultury –  w ramach naszych własnych możliwości. Wydarzenie to jest tym bardziej ważne, że pomysłodawcą jest szkoła znajdująca się w województwie pomorskim, a nasze Koło zostało oficjalnie poproszone o patronat. Szczegóły w załączonym plakacie i na stronie:

http://www.czestkowo.szkolna.net/ogolnopolski-konkurs-plastyczny-roza-i-jan-zamoyscy

Z turystycznym pozdrowieniem Maria Rzeźniak

19 lutego 2026 r. odbyło się szkolenie, co prawda w nie zaplanowanym temacie o studniach zamojskich, gdzie prelegentem miał być dr Jakub Żygawski, który odwołał spotkanie, ale spontanicznie zastąpił go prezes Koła Przewodników kol. Robert Kowalski. Zreferował temat dotyczący obronnych świątyń na Roztoczu i obszarze naszych przewodnickich zainteresowań. Po szkoleniu odbyły się tradycyjne „przewodnickie pogaduchy”.

Informacja o szkoleniu przewodnickim:

19 luty 2026 r. (czwartek) godzina 16:30, Klub 3 Zamojskiego Batalionu Zmechanizowanego.

Szkolenie na temat: „Studnie w Zamościu” poprowadzi dr Jakub Żygawski Dyrektor Archiwum Państwowego w Zamościu.

__________________________________________________________________________________________

Pierwsze wzmianki o Kosobudach, wsi w gminie Zwierzyniec powiatu zamojskiego, datowane są na wiek XIV. Włości szczebrzeskie należały wówczas do Dymitra z Goraja, a ten darował je swoim bratankom.[1] Do Ordynacji Zamojskiej włość szczebrzeska została włączona w 1593 r. Źródła podają, że we wsi cerkiew istniała już w 1598 r.,  a także na początku XVII w.[2]

Według badań dr Kawałko pierwsze wzmianki o cerkwi grekokatolickiej we wsi Kosobudy pochodzą z 1624 r., która to cerkiew w 1874 r. została zmieniona na prawosławną. Obecnie istniejąca świątynia została wybudowana w latach 1842-48 jako cerkiew grekokatolicka kosztem Ordynacji Zamojskiej.[3]

Prezentowany poniżej dokument, wydany przez trzeciego ordynata w Zwierzyńcu 25 czerwca 1659 r., nie dotyczy jednak żadnej z ww. świątyń. Jan II Zamoyski wydał zezwolenie jednemu z mieszkańców Zamościa, Lewnickiemu, na wybudowanie cerkwi i mieszkania dla czterech mnichów (czernców) na „pewnej” górze za Kosobudami, zwanej Grodziszcze. Cerkiew miała być posadowiona „na samym wierzchu w pośrodku tamtego okopiska albo wałów”. W dokumencie zawarto jednak pewne warunki co do tej fundacji. Wokół góry nie wolno było zajmować ani skupywać żadnych gruntów dla nowo fundowanej cerkwi, nie wolno było ich przejmować nawet z  przekazania przez inne osoby na rzecz cerkwi. Wszystko to, podobnie jak korzystanie z lasów Ordynacji Zamojskiej, wymagało dodatkowej i oddzielnej zgody ordynata. Naruszenie tych warunków miało skutkować zniesieniem budynków cerkiewnych.

Consens Erectionis Cerkwie z czterema czerncami na górze Grodzisku za Kosobudami Lewnickiemu

Jan na Zamościu Zamoyski hrabia na Tarnowie i Jarosławiu, wojewoda sandomierski, podolski i wojsk cudzoziemskich JKM generał, kamieniecki, latyczowski, kałuski starosta

Wiadomo czynię tym pisaniem moim, komu o tym wiedzieć będzie należało, iż wniósł do mnie prośbę sławetny Florian Lewnicki, mieszczanin mój zamojski, swym (a braciej) swej imieniem, abym mu pozwolił Cerkiew Religii Ruskiej we włości mej szczebrzeskiej, na gruntach moich Kosobudzkich zbudować, i tam dla kilku swiesczenników, albo raczej czernców, przy niej mieszkania postawić, a mianowicie na pewnej górze za Kosobudami Grodziszcze zwanej, której to jego prośbie z pobożnej atencji  wygadzając, pozwalam mu tę cerkiew i mieszkanie dla czterech czernców pobudować na pomienionej górze, na samym wierzchu w pośrodku tamtego okopiska albo wałów, których vestigia (ślady) dawne cernuntur (się zauważa/ daje się zauważyć, dosł. są zauważane) tak jednak aby około góry żadnych gruntów nie tykał ani sobie przywłaszczał do tego krom samej góry w swojej circumferentiey (w swoim otoczeniu) więc ani żadnych gruntów skupować albo odkazanych przez kogo w państwie moim i do dziedzictwa mego należących nie będzie mógł przywłaszczać do tej cerkwi bez osobliwego mego na to pozwolenia z consensu, także w lasach moich szkody on ani osadzeni przy cerkwi ojcowie nie będą powinni czynić, ani (się w)kopywać wnie (w nią) okrom co na samej górze pomienionej jako w sobie (a radicibus= dosł. od korzeni/od podstaw) zostaje commoditates swoje (wygody) i ogrody mieć będą pod utraceniem tego prawa i zniesieniu budynków cerkiewnych. A dla etc w Zwierzyńcu die 25 Juny 1659.

Przegląd XIX wiecznych map i planów okolic Kosobud wykazał obecność wzniesienia o nazwie „Ogrodzisko”.[4] Nie ma jednak żadnych przesłanek do stwierdzenia, że dokument wystawiony przez trzeciego ordynata, dotyczący fundacji cerkwi na górze pod Kosobudami, dotyczył tego właśnie miejsca na mapie.

Czy fundacja cerkwi na górze Grodziszcze została zrealizowana?

Nad wyznaczeniem granic dla poszczególnych dóbr Zamoyskich[1] przez dwa lata pracował Stanisław Niewieski, dedykując tę pracę podskarbiemu wielkiemu koronnemu, Marcinowi Zamoyskiemu i jego żonie Annie z Gnińskich Zamoyskiej. Spis miejscowości 179 Stacji rozpoczyna się w dokumencie od skanu 15. Przy opisach terenów graniczących z Kosobudami (skany 51-52) jest wzmianka o Monasterzu.

„Koniec tey Stacyey przypadł na wysokiej górze, lasem bukowym porosłej; którą dlatego zowią Monasterzyskiem; iż na niey kiedyś Czerncy Disunici poczęli się byli proprio ausu [z własnej inicjatywy] fundować, i Monaster stawiać, czego im nie pozwolono, i ustąpić stąd kazano.”

Współczesne badania archeologiczne przeprowadzone na tym terenie nie wykazały śladów ani wczesnośredniowiecznego grodziska, na którego obecność wskazywałby nazwa „Grodziszcze”, ani innego osadnictwa historycznego. Możliwe, że badania przeprowadzono nie w miejscu wskazanym w dokumencie z czasów Jana II Zamoyskiego, względnie lokacja monastyru nie powiodła się i nie pozostał po niej żaden ślad materialny na wzgórzu.

Ewa Lisiecka

Dziękuję bardzo Pani Justynie Bartkowskiej za pomoc w tłumaczeniu zwrotów po łacinie w dokumencie archiwalnym i Robertowi Kowalskiemu za poszukiwanie informacji na temat badań archeologicznych w Kosobudach.

Źródła:

[1] AGAD, AZ, sygn. 2596, Akta poszczególnych dóbr Zamoyskich, Klucz do mappy Ordynacyey Państwa Zamoyskiego albo informacja o granicach y innych należnościach Państwa tego: tudzież Stanisława Niewieskiego, filozofiey Doktora, Fizyka, Astronoma y Geometrę Akademiey Zamoyskiey, dostatecznie i wyrozumiale opisana Roku Pańskiego 1688.

[1] Niedżwiedź Józef. Leksykon historyczny dawnego województwa zamojskiego. Zamość 2003. s. 236.

[2] Tamże.

[3] Kawałko Danuta. Cmentarze województwa zamojskiego. PSOZ. Zamość 1994. s. 305.

[4] APL, AOZ, sygn. 1170, lata 1823-1823, Mapa, rewir kosobudzki Oddział II; sygn. 1171, lata 1853-1853, Plan lasów rewiru kosobudzkiego; sygn. 1172 lata 1853-1853; Plan lasów rewiru kosobudzkiego Oddziału I; sygn. 2416, lata 1871-1871, Plan lasów Zwierzynieckiego i Kosobudzkiego.

W dniu 29 stycznia 2026 r. odbyło się Walne Zebranie Wyborcze Koła Przewodników Terenowych PTTK O/Zamość im. Róży i Jana Zamoyskich, które powołało nowy, siedmioosobowy Zarząd Koła. Powołano także trzyosobową Komisję Rewizyjną.

Robert Kowalski – prezes

Monika Izarowska – zastępca

Paweł Koman – zastępca

Anna Feduszka – sekretarz

Jadwiga Kozłowska – skarbnik

Zofia Monastyrska – członek

Stanisław Bęcal – członek

W skład Komisji Rewizyjnej weszli:

Wiesława Poździk

Maria Rzeźniak

Agnieszka Witkowska

zdjęcia: Robert Kowalski

„Gala Kultury Zamość 2025” to uroczystość podsumowania działalności różnych podmiotów na polu szerzenia kultury w Zamościu. To okazja do podziękowań i przyznawania uhonorowań i odznaczeń państwowych. Przyznawane są tytuły Ambasadora, Animatora i Sponsora Kultury Miasta Zamościa oraz nagrody Prezydenta Miasta. Uroczyste spotkanie przedstawicieli różnych środowisk kulturotwórczych było w dniu 30 stycznia 2026 r. okazją do złożenia podziękowań instytucjom, organizacjom i osobom prywatnym, które na co dzień uczestniczą we współtworzeniu kulturowej tożsamości miasta. Galę 2026 uświetnił występ wokalisty, muzyka i poety Wojciecha Maleńczuka.

Wśród wyróżnionych nagrodą Prezydenta Miasta Zamościa była Ewa Lisiecka za: popularyzowanie historii miasta i regionu oraz relacjonowanie wydarzeń kulturalnych na przestrzeni dwunastu lat, wraz z bogatą dokumentacją fotograficzną na stronie internetowej www.przewodnicyzamosc.pl, której jest założycielką. Nagrodę przyznano na wniosek byłego prezesa Koła Przewodników Marii Rzeźniak w imieniu całego Zarządu Koła i  wszystkich Przewodników Terenowych PTTK O/Zamość im. Róży i Jana Zamoyskich.

Podziękowania i ukłony kierujemy także w stronę współredaktorów strony przewodnickiej, która ma wielu autorów tworzących ją od kilkunastu lat. To sukces nas wszystkich, przewodników i sympatyków naszego Koła. Dziękujemy Wam bardzo za współpracę, za Wasze artykuły, szkolenia i relacje ze szkoleń oraz sprawozdania z wyjazdów terenowych, wystaw, konferencji i spotkań: Maria Rzeźniak; Zbigniew Stankiewicz; Maria Puźniak; Ewa Dąbska; Robert Kowalski; Danuta Pasieczna; Piotr Flor; Justyna Bartkowska; Bożena Kamaszyn Gonciarz; Kędziora Andrzej; Zbigniew Pietrynko; Elżbieta Kuc; Alina Anasiewicz; Krzysztof Radziejewski; Jacek Feduszka; Piotr Kondraciuk; Andrzej Urbański; Ewelina Lilia Polańska; Paweł Koman; Mirosław Bańkowski; Henryk Szkutnik; Maria Fornal; Tomasz i Łukasz Bulewicz; Konrad Grochecki; Stanisław Rycyk; Klaudia Badzińska; Joanna Budzyńska; Agnieszka Szykuła; Janina Gąsiorowska; Jerzy Kuśnierz; Magda Misztal; Andrzej Janeczek; M.L.M. Patyk; Zbigniew Maciejewski; Zamojskie Drużyny Harcerskie; Andrzej Bober; Maria Jamroż; Janusz Kapecki; Andrzej Maziarz; Sława Bilska; Franciszek Cieplak; Zdzisław Kotuła; Tadeusz Grabowski; Mariusz Saczek; Miłosz Ferenc; Zofia Monastyrska; Jakub Żygawski; Mariusz Nagadowski; Irena Żwirek; Łukasz Fiuta; Dominika Lipska; Barbara Typek; Marek Kwiecień; Teresa Krojec; Krzysztof Malec; Helena Kasprzyk; Katarzyna Jaczyńska; Ruth Sargent Noyes, Anna Rudy; Marcin Turski; Mieczysław Kseniak; Andrzej Cygnarowski; Łukasz Kot; Marek Kapłon; Krzysztof Banach; Adam Kopciowski; J. Radzik; Ewa Piskorz-Branekowa; Adam i Marcin Zamoyscy; ks. Adam Firosz; Justyna i Tomasz Kostrubiec; Ronald Wyrostkiewicz; ks. Dariusz Wasiluk; Eugeniusz Hanejko; Hubert Hwedyk; Łukasz Hasior; Wojciech Adamczyk; Jarosław Kuchta; Joanna Krauze; Michał Soroka; Jolanta i Mirosław Nogalscy; Dariusz Górny; Grażyna Rusin; Tomasz Osiński; ks. Błażej Górski; Anna Kula; Wanda Szpuga; Henryka Sobczuk; Danuta Kawałko; Kacper Polański; Agnieszka Linek; Krzysztof Hałon; Zygmunt Kamiński; Sławomir Bartnik; ks. Robert Strus; Barbara Waśkowska; Kinga Kołodziejczuk; o. Andrzej Zalewski; Witold Kliza; Paweł Rembisz; Agnieszka, Marek i Ryszard Rzeźniak; Halina Kołtun; Teresa Madej; Radosław Dobrowolski; Jerzy Cybulski; Danuta Żukowska; Katarzyna Brodowska, Katarzyna Poździk; Magdalena Szczepańska; Bartłomiej Bartecki; Sebastian Ćwierz; Krzysztof Mroczkowski; Tomasz Bębenek; Krzysztof Janus, ks. Konrad Bulak oraz wielu wielu innych, nie wymienionych z nazwiska osób zaangażowanych we współpracę z przewodnikami zamojskimi.

zdjęcia: profile FB; „Zamość”

Podczas spotkania przewodników na dorocznym „opłatku przewodnickim” 24 stycznia 2026 r. w Restauracji „Padwa”, Zarząd Koła Przewodników Terenowych PTTK O/Zamość im. Róży i Jana Zamoyskich, przyznał kolejny tytuł „Honorowego Przewodnika”. Otrzymał go dr Jacek Feduszka, wieloletni pracownik Muzeum Zamojskiego i wykładowca na Akademii Zamojskiej, który od lat intensywnie współpracuje z przewodnikami przy organizacji szkoleń i wykładów dla naszej kadry. Dr Jacek Feduszka jest autorem ośmiu książek i 630 artykułów naukowych i popularnonaukowych, jak ostatnio pisano na łamach „Tygodnika Zamojskiego”, gdzie także publikuje swoje prace.

W 2026 r. Koło Przewodników będzie obchodzić jubileusz 65-lecia swojej działalności, a przyznanie tytułu „Honorowego Przewodnika” kolejnej osobie zasłużonej dla Zamościa, zainicjowało te obchody. Przed dr Jackiem Feduszką tytuł ten otrzymali nieliczni na przestrzeni tych lat. Do grona „Honorowych Przewodników” wytypowano dotychczas: śp. Jana Zamoyskiego; śp. prof. Jerzego Kowalczyka; prezydentów Zamościa: Eugeniusza Cybulskiego i Marcina Zamoyskiego oraz kapelana Koła Przewodników ks. Błażeja Górskiego.

Tegoroczną uroczystość przewodnicką zaszczyli swoją obecnością prezydenci miasta Zamościa: Rafał Zwolak i Marcin Zamoyski oraz ks. Błażej Górski, którzy przełamali się opłatkiem z przewodnikami i wspólnie biesiadowali z nimi do godzin wieczornych. Jak co roku nie mogło zabraknąć kolędowania w tym dniu, wspomnień i sporej dawki śmiechu oraz uciechy z przebywania wśród braci przewodnickiej.

fot. Ewa Lisiecka, Robert Kowalski, Janusz Malicki