Zamość, Kamienica Bartoszowiczowska, fot. Ewa Lisiecka, 2010, w fasadzie nad płaskorzeźbą Archanioła Michała jest stylizowany smok (symbol zła) flankowany po bokach przez dwa lwy, chroniące właściciela domu i jego rodzinę przed złem. Całą fasadę zdominowała symbolika chrystologiczna – nad smokiem wisi owoc granatu, symbol Chrystusa Zmartwychwstałego, zwłaszcza Jego krwi przelanej dla zbawienia ludzkości, który dominuje nad potworem i go tłamsi, inne symbole to róża pięciopłatkowa, lwy, uskrzydlone główki anielskie, winorośl.
Kiedy zbudowano kamienicę Bartoszowiczów?
Zgodnie z nowymi ustaleniami, na podstawie akt miasta Zamościa, należy przesunąć co najmniej o dekadę, budowę kamienicy „Pod Aniołem” w Zamościu. Na czym bazowaliśmy dotychczas?
-
Jerzy Kowalczyk. Przewodnik. Zamość. wyd. Warszawa 1977 s. 82:
Nr 26 – kamienica Pod Aniołem lub Bartoszowiczów (…). Wybudował ją zamożny kupiec ormiański Gabriel Bartoszowicz w l. 1632-34, a pomnożył jej ozdoby nieco później jego syn Jan, wójt gminy ormiańskiej.
-
B. M. Pawlicki. Kamienice mieszczańskie Zamościa. Problemy ochrony. Kraków. 1999 s. 131, 132.
Przyległa do istniejącej od wschodu, budowanej w latach 30. XVII w. kamienicy Bartoszowiczów….
Sukcesorzy Zachariasza wraz z Bartoszewiczem wznieśli w 1632 r. ceglaną ścianę graniczną na dawnej kamiennej ścianie działkowej domu stanowiącego pierwotnie własność Zachariasza, a potem jego spadkobierców.
Obie informacje powyżej należy zweryfikować o nowe ustalenia.
Rysunek źle podpisany. Powinno być: XVII w. kamienice w północnej pierzei Rynku Wielkiego (wg rysunku Michała Elwiro Andriollego – 1888 r.)
3. Akta miejskie APL sygn. 64, Księga wójtowsko-ławnicza prawa uprzywilejowanego ormiańskiego zamojskiego, lata 1626-1649. Skany 93-94.
Visia domu Bartoszowskiego (wrzesień 1632 r.)
Na żądanie sławetnego Gabriela Bartoszowicza, sławetni panowie: Krzysztof Hetumowicz, Dawid Kirkorowicz i Warterys Aswadurowicz, ławnicy przysięgli prawa uprzywilejowanego wójtowskiego ormiańskiego zamojskiego do oglądania spustoszonego domu jego ojczystego, potomków nieboszczyka Bartosza Bachsze[1], tu w Zamościu w Rynku, między kamienicą P. Gabriela Aryewowicza wójta ormiańskiego i Chaciadura Hetumowicza, z obydwu stron leżącego, z urzędu wójtowskiego zesłani i stamtąd zwróciwszy się (…) prawdziwego zeznania swego zeznali:
Iż widzieli w domu Bartoszowiczowskim wielkie spustoszenie. Naprzód izba murowana wszystka obalona prawie, tylko strop i belki podniesione na płatewce teraz znowu, a ściany opadły murowane i u drzwi ściana obaliłaby się, ale ją zahamowano słupkiem sosnowym, ku ścianie kuchennej okien nie masz ani ramów do błon, a to obalenie ni skąd i owąd tylko iż z wierzchu dach nie pobity i rynna zła, że też i wiązanie, na którym rynna leży pogniła i blisko upadku, że i teraz ciecze aż kałuża w sieni stoi i woda ciecze do piwnicy drewnianej szyją piwniczną, która idzie do murowanej. Na tyle domu stajnie. Nie ma płotów jej ani dachu na wierzchu, tudzież dachu nad izdebką na tyle nie ma, i sieni przy tej izdebce nie ma. Sam wzrąb tylko stoi cale [w całości], psuje się od deszczu. Secret zawalony, który był cebrowany. Która visia panów jest zapisana.
Wniosek: w 1632 r. w miejscu dzisiejszej kamienicy „Pod Aniołem” stał zniszczony dom (nie kamienica), należący dawniej do Bartosza Bahsze. Odziedziczyli go jego sukcesorzy. Gabriel Bartoszowicz zażądał od urzędu ormiańskiego przeprowadzenia wizytacji domu i opisania jego stanu. Dom i jego otoczenie były zrujnowane.
3a. APL, zbiór Acta Armenica, sygn. 64, lata 1626-1649 skan 63, świadectwo Warterysa Kirkorowicza z 27 września 1626 r.
Warterys Kirkorowicz nie odzyskał długu od Katarzyny[Jolmelik], wdowy po zmarłym Bartoszu Bahsze.
fot. Kazimierz Strzelecki, „Album Zamojskie” -wyd. 1877 r., w miejscu obecnej wnęki z płaskorzeźbą Archanioła Michała widzimy szkarpę
-
Akta miejskie APL 64, skan 97.
Kwit Gabriela Bartoszowicza – poniedziałek 1.10.1632 r.
Warterys Kirkorowicz, Ormianin, mieszczanin i kupiec zamojski zeznał, że odebrał sumę złp. 300 z rąk Gabriela Bartoszowicza Ormianina, mieszczanina i kupca zamojskiego, a to według dekretu JW. Pana JKM Pana Podkanclerzego Koronnego, który między nimi, uprzejmie raczył w sprawie do wykupna o spustoszenie tego domu Barthoszowskiego ojczystego. Względem, którego dosyć uczynienia odebrawszy sumę zwyż opisaną jako zastawnik, pomienionego Gabriela Barthoszowicza kwitował i wieczne milczenie uczynił.
Wniosek: Gabriel Bartoszowicz spłaca dług w wysokości 300 złp. Przypuszczalnie był to dług po zmarłym ojcu, Bartoszu Bahsze (vide pkt. 3a)
-
Akta miejskie APL AMZ 1632 (skan 104)
Intromisja Gabriela Barthoszowicza
Władzą sądu niniejszego i cesji na części domu Bartoszowskiego sukcesorom jego służącego prawa, tak przez Zachariasza Barthoszowicza we Lwowie zeznanej a do ksiąg niniejszych w roku przeszłym dnia 2 miesiąca sierpnia a(…)kowanem, tudzież i władzą zapisu cesji w Kamieńcu roku teraźniejszego przez Kuryła Der Zacharyaszowica i Annę* małżonkę zaznaną i dnia dzisiejszego do ksiąg teraźniejszych per oblata podanej i zapisanej: przez sławnych panów Gabriela Ariewowicza wójta i Ałtuna Muratowicza, także Owanisa Serhiowicza, ławników, dana jest intromisja sławetnemu panu Gabrielowi Barthoszowiczowi w spokojne używanie pomienionych części w domu Barthoszowskim w Zamościu w Rynku między kamienicą P. Gabriela Ariewowicza i potomków Zachariaszowych domem z obydwu stron leżącej, którą to intromisją pomieniony Barthoszowicz bez wszelakiej contradictiey otrzymał i jest zapisano do akt niniejszych.
Wniosek: spadek, dom w Zamościu należący do Bartosza Bachsze, leżący w Rynku Wielkim pomiędzy kamienicą Gabriela Ariewowicza, a domem potomków Zachariasza należał się: żonie Bartosza Bahsze – Jomelik, Gabrielowi i Zachariaszowi Bartoszowiczom ze Lwowa, Janowi Bartoszowiczowi (o czym poniżej), Kuryłowi der Zacharyaszowiczowi z małżonką Anną (z Bartoszowiców) z Kamieńca. Sukcesorzy (oprócz Jana) scedowali swoje części w domu Bartoszowskim na Gabriela Bartoszowicza. Intromisja od tej pory zezwalała na spokojne używanie tej części domu przez Gabriela Bartoszowicza.
6. Akta miejskie – APL AMZ 1632. (skan 105)
Pozwolenie na ścianę murować Bartoszowiczowi
Przed urzędem i aktami niniejszymi prawa uprzywilejowanego ormiańskiego zamojskiego stanąwszy oblicznie [osobiście] sławetni panowie Krzysztof Megerdicowicz i Zuzanna małżonka i Krzysztof Hetumowic [Chetumowicz] i Hanna małżonka, jako sukcesorowie domu Zachariaszewskiego nazwanego, zdrowi na ciele i umyśle, jawnie, jaśnie i słowy wyraźnymi zeznali iż dobrowolnie ustępują gruntu swego na postawienie murowanej ściany, tym sposobem jak kto zwykł ustępować, a nie chcą spólnej ściany murować z sąsiadem: a to wzdłuż wedle miedzy domu Barthoszowiczów leżącego. Nic na potym controversiey sobie ani potomkom swoim nie zostawiając: i deklarują się z tym, że gdy zechce Pan Gabriel Barthoszowic takową ścianę murem wywodzić, że oni budynki swoje drewniane swym kosztem ratować, gdy na grunty mularz zechce grunty brać. Submitowali się bez wszelakich trudności. Co jest do akt niniejszych zapisane pod pamiętnym.
Wniosek: sukcesorzy Zachariasza (Megerdicowicz i Chetumowicz) dobrowolnie ustąpili gruntu na postawienie ściany murowanej przez Bartoszowicza. Sami nie chcieli się tym czasie budować, ani stawiać ściany murowanej wspólnie z nim. Ich dom był drewniany i zobowiązali się, gdy tylko Bartoszowicz zechce stawiać ścianę murowaną, ustąpią swojego gruntu. Czy Bartoszowicz zechciał się w tym czasie murować? Otóż nie, czego dowodzi kolejny dokument (vide pkt. 8) wprowadzony do akt ormiańskich, po ponad dziesięciu latach od tego momentu.
-
Akta miejskie APL AMZ 64 skan 213.
Kwit Gabriela Barthoszowicza – kwiecień 1638 r.
Przed urzędem wójtowskim ormiańskim zamojskim obecnie stanąwszy uczciwa Helżbieta Jakubowicowna sławnego niegdy P. Jana Barthoszowicza mieszczanina zamojskiego, pierwszego, a teraz sławnego P. Mikołaja Buniatowicza, ławnika prawa tego, wtórego małżeństwa małżonka, zdrowa będąc na ciele i umyśle przez się i przez tego pana małżonka swego jawnie zeznali, iż jej dosyć stało względem części niegdy P. małżonka swego pierwszego od sławnego P. Gabriela Barthoszowicza, brata rodzonego nieboszczykowskiego, względem którego sobie dosyć uczynienia kwituje tego P. Barthoszowicza, kasując wszystkie procesy prawne i dekrety w tej sprawie uczynione, wieczne milczenie sobie i potomkom swoim w tym czyniąc czasy wiecznemi.
Wniosek: Gabriel Bartoszowicz miał brata Jana Bartoszowicza, i o spadek po nim upominała się (przy dziale ojcowizny) żona po Janie, Elżbieta Jakubowicówna.
7a. W taksacji z 1641 r. opis zniszczonego drewnianego domu Zachariasza (Orm. 28): stwierdzono, że wykonano tu istniejący w obrębie domu mieszkalnego „[…] mur albo ścianę, wywiedzioną z filarem na część do gruntu tego należącego za złotych trzysta, izbę z komnatą z piętra z wiązaniem krokwiami rynnami spólnie za złotych dwieście, piwnice za złotych pięćdziesiąt, kramice trzy z komorą y kuchnią bez komina za złotych sto parę. Tyle budowanie ze wszystkim, gdyż ze starego drzewa budowane”.
W czerwcu 1641 r.i 1657 (lustracja) Gabriela Bartoszewicza (Or.26). Sąsiedztwo: kamienica (Or.24) Thorosa Jakuba Bartoszowicza i (Or.28) Rudomicza.
Fot. Marek Jawor, album „Zamość miasto idealne” – polichromie w kamienicy „Pod Aniołem”- św. Barbara, męczennica – żyła w III wieku, jako opiekunka twierdz, jest obok św. Tomasza, patronką Zamościa, a właściwie „Twierdzy Zamość”. Głównym atrybutem Barbary jest wieża z trzema oknami, również kielich, miecz, pochodnia i nawet strusie pióro. Powszechnie wiadomo, że święta jest opiekunką górników, również architektów, murarzy, kamieniarzy. Być może to właśnie ona widnieje na fragmencie polichromii w zamojskiej Kamienicy Bartoszewiczów (w towarzystwie św. Katarzyny) – takie imię nosiła matka Gabriela Bartoszowicza
-
Akta miejskie – APL AMZ 67, (4 kwietnia 1643 r.) skan 16
Urząd ormiański wezwał Gabriela Bartoszowicza i Łukasza Sepherowicza, Ormian, kupców i mieszczan lwowskich, mających majętności swoje w Zamościu, i razem z Warterysem Kirkorowiczem czynił instantię naprzeciwko przerzeczonym wzwyż, o to iż oni mając swoje substantie w Zamościu wolności tylko miastu temu służących zażywają i dobra swoje komu innemu w ręce puściwszy, w mieście JKM Lwowie mieszkają, skąd jest ujma prowentu tak iurisdictiey tejże jako też i publicznego, w czym się sprzeciwiaja dekretowi Jaśnie Wielmożnego JM Pana Jana na Zamościu Zamoyskiego, staroste kałuskiego pana dziedzicznego, który produkował u takowych karać w tej iurisdiktiey, do którey by należeli, ale to aktorowi zlecono aby ten dekret do egzekucji przywodził, żądał z nich sprawiedliwości, w taki sposób, żeby w majętnościach swych (…) jako najprędzej osiedli i dla ozdoby Miasta do góry mury wywiedli jako się submitowali [zobowiązywali]. Pozwani Ormianie na tak surowe ultimatum upraszali o zwłokę na odpowiedź do „dnia piątkowego”.
Wniosek: w 1643 r. Gabriel Bartoszowicz nadal był mieszczaninem lwowskim. Nie budował jeszcze piętrowej kamienicy w Zamościu. Nie płacił podatków w mieście, chociaż korzystał z wolności miejskich dobra swoje komu innemu w ręce puściwszy. Otrzymał nakaz, zgodnie z dekretem Jana II Zamoyskiego, aby razem z innym Ormianinem jako najprędzej osiedli i dla ozdoby Miasta do góry mury wywiedli jako się sumitowali. Zatem w roku 1643 dom Bartoszowicza nie przypominał w żadnym razie dzisiejszej kamienicy. Miał tam sklep, który podnajął niejakiemu Broniowskiemu, co najmniej do 1647 r., kiedy to przeprowadzono w nim inwentaryzację (o czym poniżej). Kiedy zaczął murować obecną kamienicę? Dalszy ciąg tej historii kryją akta miejskie. Wiemy już jednak na pewno, że Gabriel Bartoszowicz nie budował swojej kamienicy w latach 1632-34.
-
Akta Miejskie APL AMZ 67, lata 1643-1647, (2 marca 1647 r.)
Sklep u Gabriela Bartoszowicza |
-
Akta miejskie – Inwentarz po śmierci Kołakowskiego 1656 r.
W inwentarzu mamy wzmiankę, że kamienica Barthoszowicza miała już piętro.
-
Lustracja Zamościa z 1657 r. Lustracja Zamościa z 1657 r. |
Wymienia wśród domów na Rynku Wielkim „Kamienicę Barthoszowicza”.
Wniosek ogólny: piętrowa kamienica Bartoszowicza została zbudowana w przedziale lat 1647-1657.
-
Przegląd zasiedlenia Bartoszowiczów w Zamościu w latach 1632-1696: Spis kart |
Bartoszowicz Gabriel s. Bartosza Bachsze i Jomelik, Ormianie 1632, 1641, 1645, 1657 Rynek Wielki
We wrześniu 1632 r. Gabriel Bartoszowicz, syn zmarłego Bartosza Bachsze przeprowadził wizję domu w Rynku Wielkim (Or 26). Sąsiedztwo: kamienica Gabriela Aryewowicza wójta ormiańskiego i kamienica Chaciadura (Hetmanowicza – błąd w odczycie akt z l. 70. XX w.) Hetumowicza.
Bartoszowicze 1636 ul. Gęsia
W marcu 1636 r. Albert Kwiecień kupiec i Dorota Szepietczanka, jego żona zapisali na domu przy ul. Gęsiej 36 złp. na rzecz Zofii Szepietczanki. Sąsiedztwo: Predium Armeni (własność Ormian) i Bartoszowiczowski. Ulice przedmieść Zamościa 1632 – 1786 |
Rynek Wielki c.d.
W latach trzydziestych XVII wieku w dom przy obecnej ul. Ormiańska 28 zamieszkują córki Zachariasza, Zuzanna, żona Krzysztofa Megierdycza i Anna, żona Chaciadura Hetumowicza. Hetumowiczowie mieli dwie córki, Annę, żonę Jana Lisowskiego oraz Marynę, zwaną Mandziusią, żonę Gabriela Skinderowicza. Po śmierci rodziców Lisowscy postanowili sprzedać dom profesorowi Hieronimowi Kołakowskiemu i jego żonie Cecylii Getnerównej.
W czerwcu 1641 r. Jan Lisowski i Anna [c. Zachariasza], jego żona, dokonali wyceny i sprzedaży domu „Zacharyaszowski” (Or 28) za sumę 1400 złp. na rzecz Hieronima Kołakowskiego, doktora medycyny. Sąsiedztwo: kamienica Gabriela Bartoszowica (Or 26) i dom potomków zmarłego Bursiusa (Or 30).
Opis: „Mur albo sciana, wywiedziona z filarem, izba z komnatą z wiązaniem krokwiami y rynnami, piwnica, kramnice trzy z komorą y kuchnią bez komina” Mieszkańcy Rynku Wielkiego w latach 1632-1820, cz.II |
W kwietniu 1645 r. Hieronim Kołakowski doktor medycyny i profesor Akademii Zamojskiej sprzedał na rzecz rektora Akademii kamienicę (Or 28) za 500 złp. Sąsiedztwo: Anna Bursiusowa (Burska) (Or 30) i Gabriel Barthoszowic Ormianin i kupiec (Or 26). Mieszkańcy Rynku Wielkiego w latach 1632-1820, cz.II |
16 lipca 1649 r. dom (w tyle Or.24) kuśnierza Łukasza Jędrzejowicza, Ormianina. Sąsiedztwo: od ulicy Zachariasza Dolwatowicza (Or.24) i Gabriela Skinderowicza (Or.26)
W czerwcu 1641 r.i 1657 (lustracja) Gabriela Bartoszewicza (Or.26). Sasiedztwo: kamienica (Or.24) Thorosa Jakuba Bartoszowicza i (Or.28) Rudomicza.
W lipcu 1657 r. Gabriel Bartoszowicz zapisał w testamencie (przy okazji innej sprawy) kamienicę (Or 26). Sąsiedztwo: Kamienica nieboszczyka Gabriela Ariewowicza (Or 24) i kamienica nieboszczyka Kołakowskiego (Or 28) – [w tym czasie od roku zamieszkana przez Bazylego Rudomicza]. Mieszkańcy Rynku Wielkiego w latach 1632-1820, cz.II |
Acta Armenica
Bartoszowicz Jan i Marianna (Axentowna) 1684, 1686, 1688, 1690, 1695, 1696, nie żył 1700 ul. Ormiańska Rynek Wielki
W lipcu 1684 r. Stanisław Brzeski i Michał Brzeski, jego syn przeprowadzili wizytację kamienicy (Or 28) wycenionej na 3000 złp. Sąsiedztwo: Jan Wilczek (Or 30) i Jan Bartoszowicz (Or 26).
Opis: „…naprzod w izbie drewnianey na dole przedniey wielkiey połap y belki pod nim od ściany P. Bartoszowicza pobutwiało…w scienie pod oknami teyze izby drzewa nowego czworo alkierz z teyze izby cały zbutwiały…Dach nad izbą wielką dolną wszytek zły y krokwią połamane miejscem y rynna od P. Wilczka zła, zgoła dach wszytek podziurawiony na części….nad tą izbą wielką zapierzenie pod dachem…na strych idąc schody obdarte z opieraniem y z gontow ktoremi obite były szpodem i z bokow. Nad strychem y nad izbą y nad sklepem dolnym affectatis od sciany P. Bartoszewicza dach nowy y rynna 4 krokwy z łatami…Połap w kącie nad izbą od sciany P. Bartoszowicza przedziurawiony wskroś …cieczenie wody z dachu nad izbą y sklepem pod nią od sciany p. Wilczka dach wszytek zły y rynna zgniła połap przegnił…W izbach w iedney u drzwi także y zamku nie masz w drugiey izbie od P. Wilczka kwatery iedney w oknie nie masz….”
Mieszkańcy Rynku Wielkiego w latach 1632-1820, cz.II |
W czerwcu 1686 r. Jan Bartoszowicz ławnik zapisał na kamienicy (Or 26) sumę 600 złp. Marcinowi na Zamościu Zamoyskiemu. Sąsiedztwo: kamienica „Rudomiczowska” (Or 28) i kamienica „Aryewowiczowska” (Or 24). Mieszkańcy Rynku Wielkiego w latach 1632-1820, cz.II |
W sierpniu 1688 r. Jan Bartoszowicz rajca i ławnik i Marianna jego żona zapisali na kamienicy w Zamościu dług wys. 1000 złp., na rzecz Axentego Owanisowicza. Sąsiedztwo: kamienica „Rudomiczowska” i kamienica O.O. Dominikanów przedtem „Ariewowiczowska”. Opis: „sklep gorny po lewey ręcze podsienia wchodząc do kamienicy”. Mieszkańcy Zamościa w latach 1650-1699 |
7 kwietnia 1690 r. Ewa, wdowa po Felicjanie Torosowiczu, wdowa po Stanisławie Pietruszowiczu, żona Damiana Sternikowicza sprzedała za 900 złp. dom w tyle ul. Ormiańskiej Janowi Bartoszowiczowi i Mariannie Axentownej, małżonkom. Sąsiedztwo: Katarzyna Jurkowiczowa stolarka i Paweł Derbedroszowicz. Mieszkańcy ulicy Ormiańskiej w Zamościu w latach 1626-1781 |
W maju 1696 r. Jan Władysław i Stanisław (bracia) Garczynscy sprzedali kamienicę za 700 złp. w Rynku Wielkim Janowi rajcy i Mariannie Bartoszowiczom. Sąsiedztwo: margrabia Pinczoviensis (Margrabia na Pińczowie, przypuszczalnie Fr. Myszkowski) i Mikołaj Barth krawiec. Mieszkańcy Circuli Maioris – Rynku Wielkiego w Zamościu |
W październiku 1700 r. Zofia Dyakowska, wdowa po Kazimierzu Dyakowskim Regentis Grabowecensis – zarządca grabowiecki i Marianna Bartoszowiczowa, wdowa po Janie Bartoszowiczu kupcu, dokonała wyceny kamienicy „Bartoszoviana” (Or 26) – 1678,25 złp. Sąsiedztwo: sukcesorzy Bekiera kupca i Mikołaj Barth, krawiec. Mieszkańcy Rynku Wielkiego w latach 1632-1820, cz.II |
-
Efemeros…diariusz Bazylego Rudomicza – na temat Bartoszowiczów:
Cz. I. s. 46, 61. Bartoszewiczowa Ormianka, mieszczka zamojska
-
46 – 27 lipiec 1657 r. – Od pani Bartoszowicowej otrzymałem półtora zł za leczenie…
Cz. I. s. 49. – sierpień 1657 r. notatka na marginesie: Pan Bartoszowicz jest konający.
Rudomicz nie określił o którego z Bartoszowiczów chodziło, ale wyjaśnia to testament Gabriela Bartoszowicza (w opracowywaniu)
61. – 4 listopad 1657 r. – Pan Paprocki niedawno odjeżdżając powiedział, że dziś odbędzie się ślub pani Bartoszewiczowej z Ormianinem Dominikiem.
Cz I. s. 113. – 10. luty 1659 r. – Przemawiałem w imieniu pana młodego na weselu Jana Kirkorowicza i panny Urszuli Bartoszowicówny, za co otrzymałem od nowożeńców wyszywaną chusteczkę.
Cz. I. s. 250. – 13 marzec 1662 r. – Przemawiałem na weselu pana Stefana Ałtunowicza i panny Anny Bartoszowicówny Ormianki dziękując za wychowanie oblubienicy.
Cz. II. Bartoszowicz Jan (s. Gabriela), Ormianin, mieszczanin zamojski, bakałarz Akademii Zamojskiej
s.346 – 27 luty 1671 r. – Urodzony pan Jan Bartoszowic oddawszy mi list polecający od przew. ks. Alojzego Marii przełożonego Misji papieskiej we Lwowie, prosił mnie uprzejmie o radę co do swego dalszego stanu. Niech Pan go wspomaga! Ofiarował mi także podarki z jarmarku lwowskiego, co wpisałem do rejestru.
s. 347 – 8 marca 1671 r. – Niedziela. Byłem na wspaniałej uczcie u szl. Pana Jana Bartoszowicza razem z jego krewnymi, ze wszystkimi profesorami i z wiel. ks. dziekanem.
s. 368 – 6 lipiec 1671 r. – Wieczorem byłem na zaręczynach pana Jana Bartoszewicza i starszej córki pana Auksantego Owanisowicza. Oblubienicy wręczyłem pierścionek.
s. 370 – 20 lipiec 1671 r. – Wśród różnych zajęć w domu i w sądzie zamkowym przeprowadzono ze mną rozmowę w sprawie wydania świadectwa panu Janowi Bartoszewiczowi wyjeżdżającemu do Rzymu. Otrzymałem od niego oświadczenie, że nie uzyska wcześniej dyplomu doktorskiego od papieża, zanim nie ukończy tamże studiów prawniczych.
s. 380 – 12 wrzesień 1671 r. – Po południu na zgromadzeniu akademików wiel. ks. Jan Józef Kozłowski i czcigodny Jan Bartoszowicz wnieśli prośbę o nadanie im stopnia bakałarza filozofii. Uzyskali oni otwarcie przewodu ze względu na ich wystarczającą wiedzę i cnotę.
s. 384 – 5 października 1671 r. – Odprawiona została wotywa o Duchu Św. w intencji promocji na bakałarzy czcigodnych Kozłowskiego i Bartoszowicza.
s. 385 – 16 października 1671 r. – Czcigodni kandydaci na stopień bakałarza, a mianowicie Kozłowski i Bartoszowicz zdali egzamin z wymowy.
s. 389 – 19 listopad 1671 r. – Byłem na obiedzie z jm. panem Szornelem u opatrznego Auksentiusza, którego wreszcie pogodziłem z przyszłym jego zięciem panem Bartoszowiczem.
s. 395 – 27 grudzień 1671 r. – Odbył się ślub czcigodnego pana Jana Bartoszowicza bakałarza sztuk wyzwolonych oraz panny Marianny Auksentówny. W imieniu rodzica przekazałem oblubienice w ręce pana młodego; przemówienie wygłosił pan Krobski.
s. 397 – 2 stycznia 1672 r. – U pana Jana Bartoszowicza urządzono przenosiny, w których braliśmy udział wraz z innymi gośćmi.
W lipcu 1684 r. zajmował kamienicę przy Orm. 26 Jan Bartoszewicz (wnuk Bartosza Bachsze, syn Gabriela) bakałarz sztuk wyzwolonych.
W czerwcu 1686 r. Jan Bartoszewicz ławnik zapisał na kamienicy (Or.26) sumę 600 złp. Marcinowi na Zamościu Zamoyskiemu. Sąsiedztwo: kamienica „Rudomiczowska” (Or.28) i kamienica „Aryewowiczowska” (Or.24).
W sierpniu 1688 r. Jan Bartoszowicz rajca i ławnik i Marianna jego żona zapisali na kamienicy (Or.26) w Zamościu dług wys. 1000 złp. , na rzecz [ojca Marianny] Auxentego Owanisowicza (RW.10). Sąsiedztwo: kamienica (Or.28) „Rudomiczowska” i kamienica (Or.24) O.O. Dominikanów przedtem „Ariewowiczowska”. Opis: „sklep gorny po lewey ręcze podsienia wchodząc do kamienicy”.
W czerwcu 1695 r. Jan i Marianna Bartoszewiczowie, małżonkowie zaciągnęli pożyczkę w wys. 5000 złp. na wykończenie kamienicy (Or.26) pod zastaw jej części od Jerzego i Ewy Doroszewskich. Sąsiedztwo: OO. Dominikanie Konwentu Janowskiego (Or.24) i Michał Brzyski (Or .28).
Opis: „Sklepy dwa gornie z podsieniami, pod tymisz dolnie…, y trzeci pod izbą wielką, kuchnią, alkierzem sklepionym, tył staynia, strych nad izba wielką z cegły y wapna…dla zsypywania zboża.
W maju 1696 r. Jan i Marianna Bartoszewiczowie zakupili za 700 zł kamienicę przy St.37 od braci Garczyńskich.
W czerwcu 1667 r. Kazimierz i Jadwiga Kowalscy, małżonkowie sprzedali za 122 złp. dom na Przedmieściu Nowy Świat Grzegorzowi i Marinie Doroszowiczom. Sąsiedztwo: Daniel Koszobudka i Jakub Kucharski.
W 1696 r.(lustracja) Or.26 Jerzego Doroszowicza (Doroszowskiego), natomiast Jan Bartoszewicz, syn Gabriela kupił kamienicę przy Staszica 31 (i 37 patrz zakładki). Sasiedztwo: Michał Brzyski (Or.28) i kamienica Kasprowej – księdzów dominikanów (Or.24)
W roku 1707 sukcesorów Doroszowskich(Or.26). Sąsiedztwo: Michał Brzyski rajca, który zapisał testamentem kamienicę (Or.28) żonie Mariannie i córce Annie.
We wrześniu 1732 r. Bunt Militus Equestrius Fortality Zamosc. (Żołnierz Kawalerii Twierdzy Zamość) przeprowadził wizję (Or.26) „Doroszowsciana” w stanie desolata (opuszczonym).
Opis: „Naprzod kratyr pięć dobrych, ze wszystkim żelazem y prętami złych kratyr dziewięć narożników sześć…w izbie w oknach dwie poprzeczek od dołu złych, w alkierzu piec stary dobry, tamze okna dobre, w izbie podłoga dobra, pieca nie masz ani okien, fundament od pieca potrzebuie reparacyi….Drzwi do izby…kuchnia dobra, drzwi do kuchni bez zamknięcia…w drugiey izbie drzwi…, piec zły, trzeba go przestawić, w oknach ramy złe w obudwu kwatery dobre w obudwu oknach szub cztery, w iednym niedostaie, podłoga dobra, kominek przy piecu dobry nad izbą wielką dach zły bardzo. Rynna dobra.”
W maju 1752 r. Zofia de Dłuskie Gąsiorowska i Laurenty Gąsiorowski przeprowadzili inwentaryzację części kamienicy „Doroszowsciana”(Or.26).
Opis: „Naprzod wchodząc do izby dolney z podsienia drzwi sosnowe na zawiasach….tamże w alkierzu drzwi z izby na gorę…., tamże w alkierzu krata żelazna z cegły miejscami nadpsuta…piec piekarski dobry…podłoga dobra y połap dobry okna powybijane dwie we cztery kwater….ramy stare dobre okiennice we dwoy na zawiasach żelaznych dobre…Wchodząc do kuchni krata drewniana w ktorey drzwi wpół z drewnianemi balasami….kuchnia murowana dobra tylko piec poprawy potrzebuie, tamże w kuchni półek trzy w murze, komin murowany dobry, wychodząc z izby, dolney na tył wiązanie dobre w odrzwiach….Na tyle mieszkania do których schody na gore złe ganek dobry stary, drzwi sosnowe idąc z ganku….drzwi do izby po lewey ręce sosnowe dobre stare …W izbie piec kaflowy, biały dobry kominek w kapie podpadany, okien nie masz tylko ramy dębowe stare popróchniałe z haczykami czterema. Okienniczka iedna … Z teyże izby drzwi dwoiste stare sosnowe…okien na tył nie ma. Ramy dębowe stare okienniczka iedna…połap i podłoga stare dobre…tak w izbie iako i w alkierzu, wychodząc z alkierzyka do sieni drzwi stare sosnowe…drzwi na ganek dobre…ganek na ulicę Żydowską stary cały….w sieniach komin pleciony dobry z obu stron tylko odrzwi kuchenka murowana mała, wchodząc od izby do ganku po lewey stronie drzwi sosnowe stare…, w teyże izbie piec kaflowy biały stary, kominek pleciony…, okien nie masz tylko ramy stare dębowe…, połap y podłoga stare dobre, wychodząc z izby drzwi sosnowe stare spróchniałe…dach nad temi izbami znaczney reaparcyi potrzebie…”
W sierpniu 1757 r. Doroszewskiej
W maju 1760 r. i czerwcu 1761 r. kamienica Doroszewsciana (Or.26). Sąsiedztwo: kamienica Michałowsciana(Or.28)
W roku 1766 Mateusz Dzięciołowski przeprowadził cesję (600 złp.) na części Kamienicy Doroszowsciana (Or.26)na rzecz Marcina Giersz’a i Anny de Doroszowskie (żony, wcz. żony malarza polichromii w kaplicy [z 3 oknami] Akademickiej w Akademii Jana Kantego Siarczyńskiego† przed VIII.1762 z Janowic). Sąsiedztwo: Zielińscy (Or.28) i Kamienica Faruchowiczowa (Or.24).
W 1770 r. (lustracja) sukcesorów Doroszewskich (Or.26). Na górze pana Giersza, na dole Fiałkowski. Sąsiedztwo: Kamienica Faruchowiczowa (Or.24).
W styczniu 1772 r. Salomea de Doroszewskie 1-voto Płoszczyńska, 2-voto Borzańska, wdowa, sprzedała za 1200 złp. część kamienicy Doroszewscianorum (Or.26) w Rynku Wielkim Stanisławowi i Dorocie de Doroszowskie Łaszewskie. Sąsiedztwo: kamienica wdowy Guzowskiej (Or.28) i Treptyta (Or.28).
w 1803 r. [M.B.Pawlicki str 131] Rosołowskich [Grzegorz Rosołowski]
W 1874 r. wł. Julian Zonawend s. Franciszka, ur. 10.021806 r., wyznania rzymsko-katolickiego
Rynek 5Ormiańska 26Rynek Wielki 32Ormiańska 19 |
Bluzer Berko Mendel i Rajner Jankiel |
||||||
DM |
2P |
mb |
35×84 |
6,7 |
|||
P |
f |
S |
100 |
Małka Gajzer |
|||
Sd |
100 |
Hersz Zegen, Szymon Perel |
|||||
P |
90 |
Szloma Elbaum |
|||||
I |
P |
90 |
Jankiel Rajner |
||||
PK |
70 |
Judka Forem |
|||||
2PK |
100 |
Małka Gajber |
|||||
P |
40 |
Abram Herc |
|||||
II |
P |
90 |
Abram Ajzensztejn |
||||
PK |
50 |
Boruch Gajner |
|||||
2P |
90 |
Gdala Brilandsztejn |
|||||
w 1891 r. Rynek 5 (2 Żydów), murowany, 2 piętra, kryty blachą, 35 × 84.
Parter: od frontu sklep, sklep z przepierzeniem, pokój.
Piętro: 2 pokoje z kuchnią, z tyłu 2 pokoje z kuchnią, pokój.
II piętro: 4 pokoje z kuchnią.
Dochód – 820 rubli.
Rynek 5a (Żyd), murowany, piętrowa oficyna, kryty gontem, 18 × 29.
Parter: 2 pokoje i komora.
Piętro: pokój.
Dochód – 120 rubli.
Tytuł: Plan budowy murowanego domu Lejby Adera przy ulicy Bożnicznej [ob. Pereca 29] na działce nr 5 przy Rynku w Zamościu [obecnie Ormiańska Nr 26 – w 1874 r. właścicielem Julian Zonawend ur. 1806 r. s. Franciszka, nr sygn. WAPL RGL Wydz. Bud. I, 1901:20, k.2, wyk. inż. arch. Cieszkowski, cechy dokumentu: kalka, tusz, kolor, na 3 półarkuszach, skala: 70 stóp = 12,8 cm dla planów; 40 stóp = 14,5 cm dla fasady i przekroju; 20 sążni = 10 cm dla planu sytuacyjnego, zawartość: plan parteru, piętra i II piętra, fasada, przekrój.
W 1921 r. (szkic polowy 65) nr 19 (obecnie ul. Ormiańska 26 i Pereca 31) B. M. Bluzer, właścicielem części posesji od ul. Ormiańskiej, a od Bożniczej L. Ader
W dwudziestoleciu międzywojennym w kamienicy Ita Sznur sprzedawała obuwie, Mordko Anger galanterię, Icek Biterman koszyki, a Ela Wajnribi galanterię.
-
Kurył Der Zachariaszowicz, kupiec ormiański i jego żona Anna Barthoszowiczówna, notowani byli w aktach zamojskich Ormian. (APL AMZ 64 skan 10-11, lata 1626-1649)