by

Wieś Janowice

Janowice, na mapie, APL 35_71_0_7.4.1_163_66212318 (1)        

Mieszkańcy wsi w 1775 roku według spisu podatkowego na utrzymanie okupacyjnych wojsk austriackich

                                      ćwiertnicy (posiadający ¼ łana)

 

  1. Andrzej Borowski – z pola zebrał 4 korce zboża, 2 konie, 3 krowy, 4 świnie; rocznie podatek wojskowy 4 zł, 18 2/3 gr,
  2. Adalbert (Wojciech) Krzibek (Grzybek ?) – z pola 4 korce zboża, 1 koń, 3 woły, 2 krowy, 3 świnie; roczny podatek wojskowy 4 zł 18 2/3 gr,
  3. Jakub Sochacki – z pola 3 korce i 16 garncy, 2 konie, 2 krowy, 3 świnie; roczny podatek wojskowy 4 zł 18 2/3 gr,
  4. Wojtek Mazurek – z pola 4 korce, 1 koń, 2 woły, 2 krowy, 2 świnie; roczny podatek 4 zł 18 2/3 gr,

chałupnicy (posiadacze chałupy z ogrodem)

 

  1. Mateusz Holas [1]– 1 korzec, 2 woły, 1 krowa, 2 świnie; roczny podatek 2 zł 9 1/3 gr,
  2. Antoni Powalirski – 1 korzec, 2 woły, 2 świnie; roczny podatek 2 zł 9 1/3 gr,
  3. Mateusz Lis – 1 korzec, 2 woły, 2 świnie; roczny podatek 2 zł 9 1/3 gr,
  4. Michał Nowosad – 1 korzec, 2 woły, 1 krowa, 2 świnie; roczny podatek 2 zł 9 1/3 gr,
  5. Andrzej Mazurek – 1 korzec, 2 woły, 1 krowa, 1 świnia; roczny podatek 2 zł 9 1/3 gr,
  6. Albert Wojtek – 1 korzec, 2 woły, 1 świnia; roczny podatek 2 zł 9 1/3 gr,
  7. Paweł Paszki – 1 korzec, 1 wół, 1 krowa; roczny podatek 1 zł 4 1/3 gr,
  8. Maciej Sochacki – 1 korzec; roczny podatek 1 zł 4 1/3 gr,
  9. Jan Sochacki – 1 korzec, 1 krowa; roczny podatek 1 zł 4 1/3 gr,
  10. Józef Dudek – 1 korzec, 1 wół; roczny podatek 1 zł 4 1/3 gr,
  11. Jerzy Dudek – 1 korzec, 1 krowa; roczny podatek 1 zł 4 1/3 gr,
  12. Józef Wolski – 1 korzec, 1 wół; roczny podatek 1 zł 4 1/3 gr,
  13. Jan Glinka – 1 korzec; roczny podatek 1 zł 4 1/3 gr,
  14. Mateusz Złotkiewicz – 1 korzec; roczny podatek 1 zł 4 1/3 gr,
  15. Piotr Szargocz – 1 korzec; roczny podatek 1 zł 4 1/3 gr.

                                             Janowice w 1789 roku

    Opis 26 września 1789 r. w Janowicach  sporządził urbarjalny [2] plenipotent Kielanowski, zajmował się wyliczeniem dochodu chłopów z gospodarstw aby wprowadzić podatek urbarialny.

   Gromady Janowickiej dziedzicznym właścicielem był Jędrzej Hrabia na Zamościu Ordynat Zamoyski.

Łącznie było poddanych 22 (tyle gospodarstw), którzy na podstawie inwentarza z 1774 roku, którzy w różnicy swoich osiadłości państwu swojemu odrabiają i oddają:

  1. Dwóch zagrodników, każdy rocznie 124 dni pańszczyzny

– 20 niedziel (tygodni) po 3 dni w tydzień, a przez 32 po 2 dni pracy ciągłej,

– 124 pracy ciągłej,

– przędzie 28 motków,

  1. Czterech półzagrodników, każdy rocznie 62 dni pańszczyzny

– 62 dni pracy ciągłej,

– przędzie 14 motków,

  1. Sześciu chałupników, każdy rocznie 72 dni pańszczyzny

– przy lżejszej i cięższej robocie pieszej,

– przędzie 14 motków.

Do orania z własnym pługiem cztery woły i  dwóch ludzi – w ciągu dnia zaorać 1 morgę. Robota ciągła od 1 kwietnia do ostatniego września trwała 10 godzin, od 1 października do ostatniego marca 7 godzin.

Robocizna piesza:

– za jeden dzień skosić z pół morgi kopę gospodarską na roli jak i łące,

– za dzień przy omłocie (cepem) kopę gospodarską oziminy i jarzyny (zboże jare).

Za korzystanie w dni dozwolone z lasu na opał i z materiału na budulec za asygnatami był darmowy. Żarnowego (za trzymanie żarna) każdy opłacał podatku rocznego 15 krajcarów.

Zamiast pańszczyzny gromada miała wnosić roczny podatek urbarialny:

  1. Zagrodnicy

– z pól i ugorów 102 złote reńskie[3] i 52 krajcary,

– z ogrodów i łąk 40 złote reńskie i 57 krajcarów,

– z pojedynczych pastwisk (indywidualnych) i zarośli 6 złote reńskie i 49 krajcarów,

  1. Półzagrodnicy

– z pól i ugorów 351 złotych reńskich i 20 krajcarów,

– z ogrodów i łąk 137 złotych reńskich i 46 krajcarów,

– z pojedynczych pastwisk 2 złote reńskie i 58 krajcarów,

  1. Chałupnicy

– z pól i ugorów 49 złotych reńskich i 49 krajcarów,

– ogrodów i łąk 33 złote reńskie i 37 krajcarów.

  1. Z gruntów nie podlegającym powinnością pańskim oczynszowanych:

– z pól i ugorów 1751 złotych reńskich i 18 krajcarów,

– ogrodów i łąk 390 złotych reńskich i 47 krajcarów,

– z pastwisk pojedynczych i zarośli 66 złotych reńskich i 20 krajcarów.

Kielanowski zaznaczył, że Gromada Janowicka dopominała się o utrzymanie pańszczyzny.

Na podstawie rozporządzenia cesarskiego z 10 lutego 1789 roku zostały zniesione:

  1. ogrodnicy (posiadający ogród) 3 dni pańszczyzny,
  2. zagrodnicy 3 motki konopi, półzagrodnicy i chałupnicy 1 ½ motki konopi,
  3. dziesięciny i inne daniny dla kościoła w Sitańcu (parafialnego):

– zagrodnicy opłacali 22 ½ krajcara,

– półzagrodnicy 11 ¼ krajcara,

– chałupnicy 7 ½ krajcara.

  1. opłaty za korzystanie z pastwiska gromadzkiego oraz za wypasanie na pańskich ścierniskach i ugorach.

Mieszkańcy

                               Zagrodnicy

 

  1. (22)[4] Wawrzek Skrzypik – odrabiał 50 dni pańszczyzny sprzężajnej i 50 pieszej; zamiast tego podatek 16 złotych reńskich i 15 krajcarów (przychód z gospodarstwa 84 złote reńskie i 54 krajcarów),
  2. (26) Jędrzej Matuszak – odrabiał 42 dni sprzężajnej i 30 pieszej oraz oplata 1 krajcar; zamiast tego podatek 12 złotych reńskich i 22 krajcary (przychód 75 złotych reńskich i 51 krajcarów),

Półzagrodnicy

 

  1. (6) Michał Piech – odrabiał 24 sprzężajnej i 20 pieszej oraz opłata 6 krajcarów; zamiast tego podatek 7 złotych reńskich i 28 krajcarów (przychód 41 złotych reńskich i 47 krajcarów),
  2. (7) Maciej Złotkiewicz – odrabiał 22 sprzężajnej i 20 pieszej; zamiast tego podatek 7 złotych reńskich (przychód 37 złotych reńskich i 18 krajcarów),
  3. ( 17) Józef Dudek – odrabiał 24 sprzężajnej i 20 pieszej; zamiast tego podatek 7 złotych reńskich i 21 krajcarów (przychód 39 złotych reńskich i 32 krajcary),
  4. (10) Wojtek Mazurek (wójt) – odrabiał 34 sprzężajnej i 20 pieszej oraz oplata 1 krajcar; zamiast tego podatek 9 złotych reńskich i 33 krajcarów (przychód 51 złotych reńskich i 39 krajcarów),
  5. (11) Kuba Glinka – odrabiał 56 pieszej oraz opłata 1 krajcar; zamiast tego podatek 6 złotych reńskich i 4 krajcary (przychód 31 złotych reńskich i 44 krajcary),
  6. (12) Jan Glinka – odrabiał 18 sprzężajnej i 10 pieszej oraz opłata 7 krajcarów; zamiast tego podatek 5 złotych reńskich i 6 krajcarów (przychód 29 złotych reńskich i 32 krajcarów),
  7. (13) Luka (Łukasz) Piech – odrabiał 61 pieszej oraz opłata 5 krajcarów; zamiast tego podatek 6 złotych reńskich i 41 krajcarów (przychód 39 złotych reńskich i 22 krajcary),
  8. (19) Michał Lis – odrabiał 18 sprzężajnej i 10 pieszej oraz opłata 7 krajcarów; zamiast tego podatek 5 złotych reńskich i 6 krajcarów (przychód 27 złotych reńskich i 21 krajcarów),
  9. (21) Jędrzej Wojcik – odrabiał 18 sprzężajnej i 10 pieszej; zamiast tego podatek 5 złotych reńskich i 3 krajcary (przychód 29 złotych reńskich i 9 krajcarów),
  10. (24) Wojtek Chruściel – odrabiał 20 sprzężajnej i 10 pieszej oraz opłata 9 krajcarów; zamiast tego podatek 5 złotych reńskich i 34 krajcary (przychód 29 złotych reńskich i 12 krajcarów),
  11. (23) Wojtek Karabijowski – odrabiał 18 sprzężajnej i 10 pieszej oraz opłata 7 krajcarów; zamiast tego podatek 5 złotych reńskich i 6 krajcarów (przychód 28 złotych reńskich i 26 krajcarów),
  12. (25) Maciej Sochacki – odrabiał 21 sprzężajnej i 20 pieszej oraz oplata 4 krajcary; zamiast tego podatek 6 złotych reńskich i 47 krajcarów (przychód 34 złote reńskie i 50 krajcarów),
  13. (27) Antoni Gasztel – odrabiał 20 sprzężajnej i 20 pieszej; zamiast tego podatek 6 złotych reńskich i 29 krajcarów (przychód 34 złote reńskie i 22 krajcary),
  14. (15) Michał Bździuch (przysiężny) – odrabiał 24 sprzężajnej i 20 pieszej oraz oplata 11 krajcarów; zamiast tego podatek 7 złotych reńskich i 32 krajcary (przychód 36 złotych reńskich i 42 krajcary).

 Chałupnicy

 

  1. (4) Franek Bździuch – odrabiał 26 pieszej; zamiast tego podatek 2 złote reńskie i 49 krajcarów (przychód 14 złotych reńskich i 27 krajcarów),
  2. (5) Bartek Mazurek – odrabiał 19 pieszej; zamiast tego podatek 2 złote reńskie i 3 krajcary (przychód 12 złotych reńskich i 29 krajcarów),
  3. (8) Michał Nowosad – odrabiał 41 pieszej; zamiast tego podatek 4 złote reńskie i 29 krajcarów (przychód 19 złotych reńskich i 41 krajcarów),
  4. (9) Wawrzek Szupryn (Supryn) – odrabiał 25 pieszej oraz oplata 2 krajcary; zamiast tego podatek 2 złote reńskie i 44 krajcary (przychód 15 złotych reńskich i 57 krajcarów),
  5. (28) Maciej Szast – odrabiał 15 pieszej oraz oplata 5 krajcarów; zamiast tego podatek 1 złoty reński i 43 krajcary (przychód 8 złotych reńskich i 27 krajcarów),
  6. (20) Maciej Harasiuk – odrabiał 24 pieszej; zamiast tego podatek 2 złote reńskie i 36 krajcarów (przychód 12 złotych reńskich i 22 krajcary).

 Grunta nie podległe powinnością pańskim (pańszczyźnie)

 

  1. (nr 1, leżał po zachodniej stronie Łabuńki[5]) Dwór Janowicki – 416 mórg pola, ogrodów i stawów 62 morgi, pastwisk i lasów 176 morgi; przychód 1877 złotych reńskich i 10 krajcarów,
  2. (3) Piotr Glinkiewicz, czynszownik – 23 morgi pola, 6 morgów ogrodów, 3 morgi łąk; przychód 96 złotych reńskich,
  3. (14) Karczma Janowicka pańska – 10 morgi pola i 6 morgów ogrodu; przychód 43 złote reńskie i 45 krajcarów,
  4. (16) Józef Złotkiewicz, czynszownik – 6 morgi pola, 9 morgów ogrodu, 3 morgi łąk oraz robocizna piesza 33 dni; przychód 40 złotych reńskich i 28 krajcarów,
  5. Gromadzkie pastwisko – przychód 17 krajcarów,
  6. Dwór Sitaniecki, czynszowy (teren bez zabudowań) – 7 mórg pola, 7 mórg ogrodów; przychód 22 złote reńskie i 48 krajcarów,
  7. Probostwo św. Katarzyny (nr 390 domu na przedmieściu Zamościa) – 24 morgi pola i 8 morgów ogrodów; przychód 106 złotych reńskich i 35 krajcarów,

– pole księże Piotrowszczyzna nazywane przy gościńcu lubelskim, leżące pomiędzy miastem a polami dworskimi,

  1. Stefan Bekas z Sitańca (nr 82 domu w Sitańcu) – 5 morgów ogrodu; przychód 21 złotych reńskich i 6 krajcarów.

  Folwark  janowicki

 

  1. Murowany dwór janowicki, (do poł. lat 60 XX w. zachowały się przesklepione piwnice, gdzie straszyło) był mieszkaniem zarządcy folwarku

– wygon obok dworu, służący do przepędu bydła w pole,

– na płn od dworu Błonie (pastwisko) z pozwoleniem każdemu z gromady janowickiej na wypasanie,

  1. Za dworem od płd-zach znajdowało się gumno, stodoły tworzące zamknięty czworobok,
  2. Na płd za gumnem dwa drewniane budynki, ze stajniami i oborami,

4.. Za dworem od płd-wsch dwie drewniane oficynki dworskie,

  1. Na płd od nich chałupa dworska, mieszkanie dla ogrodnika,
  2. Zabudowania folwarczne otaczał ogród dworski.

Na płd od zabudowań folwarcznych znajdował się

– ogród spacerowy (dwa równoległe szpalery drzew),

– ogród włoski; na rzucie prostokąta, z krzyżującymi się w centrum alejami, tam okrągła duża rabata,

– ogrodnicy (w tym czasie) Jan Ziemba i Wawrzyniec Brzuś.

Drewniana karczma znajdowała się przy granicy miasta, przylegała do gościńca lubelskiego – na skrzyżowaniu z nim drogi do Janowic. W 1803 r. wypito w niej 300 garnców szumówki oraz 18 beczek prostego piwa. Wieś w tym czasie liczyła 137 mieszkańców, 32 gospodarstwa.

Po drugiej stronie gościńca lubelskiego, już na terenie Zamościa znajdowała się cegielnia, w tym czasie tylko teren nazywany cegielisko [6].

Młynarz folwarczny Józef Malucha (Malusza).

Janowice było niewielką wioską położoną po wschodniej stronie Łabuńki, przy trakcie Zamość-Krasnystaw.

Z 18 sierpnia 1787 r. polecenie Cyrkułu Zamojskiego o przeprowadzeniu oznaczenie granic Janowic.

Komisje graniczne:

– od granic Miasta Zamościa Marcin Degen [7] plenipotent Ordynacji Zamojskiej z przysięgłymi: Grzegorz Kloc, Tomasz Ksykiewicz, Jędrzej Bortatycki, Jędrzej Zaciera, Bartłomiej Ciuraszkiewicz,

– od granic Wsi Sitańca Jan Kober [8] plenipotent OZ z Gromadą Sitaniecką: Wojciech Goźdź wójt, Maciej Kiecana przysiężny, Franciszek Kiecana i Paweł Markowski obaj z gromady,

– od granic Wsi Chyży[9] ksiądz Korneli Chrzanowski gwardian OO Franciszkanów konwentu szczebrzeszyńskiego[10] z Gromadą Chyrską: Wojciech Kasprzak wójt, Franciszek Karabiowski przysiężny, Grzegorz Bryk i Oleszko Kowalski obaj z gromady,

– Jan Kober plenipotent OZ, z Gromady Janowickiej Wojciech Mazurek wójt, Michał Bździuch przysiężny, Jan Glinka i Wojciech Karabiowski obaj z gromady.

W latach 1787-88 zostały usypane na granicach nowe kopce graniczne, w rzekach wbito pale dębowe. Do niedawna kopce zachowały się na łąkach od Sitńca.

Stankiewicz Zbigniew

https://www.zamosciopedia.pl/index.php/hasla-alfabetycznie/j/ja-jd/2340-janowice

 

[1] Po chachłacku Golas

[2] Podatek urbarialny oparty na podstawie dochodów z gruntu (brutto), miał być płacony zamiast danin i pańszczyzny

[3] Gulden austriacki zwany złotym reńskim, dzielił się na 60 krajcarów

[4] Nr domu

[5]  Wioska Janowice po wschodniej

[6]  Miejsce po cegielni

[7]  Geometra przysięgły

[8]  Dożywotni arendarz Sitańca

[9]  W tym czasie nazwa Hyrza

[10]  Chyża była własnością Franciszkanów szczbrzeszyńskich