Katarzyna z Ostrogskich Zamoyska (1598/9–1642)

  1. Pochodzenie i życie prywatne
  • Dzieciństwo: Urodzona w Jarosławiu jako córka Aleksandra Ostrogskiego i Anny z Kostków. Miała siedmioro rodzeństwa. Dorosłości dożyło pięcioro: Janusz Paweł Ostrogski, Adam Konstanty Ostrogski, Zofia z Ostrogskich Lubomirska (matka Jerzego Sebastiana) oraz Anna Alojza z Ostrogskich Chodkiewiczowa
  • Małżeństwo: 1 marca 1620 r. poślubiła w Jarosławiu Tomasza Zamoyskiego. Od maja 1620 r. zamieszkała w Zamościu.
  • Relacje małżeńskie: Cieszyła się niezwykłym zaufaniem męża, który powierzał jej samodzielne decyzje majątkowe, zarząd dobrami podczas swojej nieobecności oraz opiekę nad dziećmi w testamencie.
  • Macierzyństwo: Miała troje dzieci: Gryzeldę Konstancję, Joannę Barbarę oraz Jana. Była troskliwą matką, osobiście dbającą o ich edukację. W późniejszych latach opiekowała się również wnukiem Michałem.
  1. Działalność fundacyjna i społeczna
  • Fundacje kościelne:
  • wspólnie z mężem:
– kościoły w: Zamościu (franciszkanie, cerkiew św. Mikołaja), Szczebrzeszynie, Tomaszowie, Tarnogrodzie;
– wykończenie lub remont wnętrz: katedra w Zamościu, Sitaniec, Knyszyn, Radłów, lubelskie brygidki ; przebudowa kościoła w  Turobinie;
– fundacje w dobrach na Wołyniu i Podolu
  • samodzielnie za życia Tomasza Zamoyskiego: kościół św. Katarzyny w Zamościu (nieistniejący), ołtarz do kaplicy akademickiej, naczynia i szaty liturgiczne w ogromnych ilościach do ww. wspomnianych kościołów oraz innych (np. srebrne cyborium do kościoła w Jarosławiu)
  • jako wdowa: organy i wykończenie kaplicy Przemienienia Pańskiego w zamojskiej katedrze, kościół w Krzeszowie, klasztor dominikanów w Janowie, darowizna gruntu pod kościół i klasztor karmelitów w Warszawie
  • Wsparcie nauki: Dbała o Akademię Zamojską poprzez fundacje wyposażenia, katedry teologii oraz rozpoczęcie budowy gmachu uczelni. Ufundowała również seminarium duchowne.
  1. Administracja i gospodarka
Po śmierci męża Katarzyna objęła samodzielny i całkowicie legalny zarząd nad ogromnymi majątkami Zamoyskich. Jej działalność cechowała się:
  • Aktywnością gospodarczą: Nadała prawa miejskie Krzeszowowi, założyła miasto Janów oraz jurydykę Wesoła pod Krakowem.
  • Profesjonalizmem: Tworzyła dokładne inwentarze dóbr i zawierała szczegółowe kontrakty z dzierżawcami.
  • Polityką społeczną: Regulowała zasady funkcjonowania mniejszości narodowych w swoich dobrach i dbała o zatwierdzanie przywilejów w kancelarii królewskiej.
  • Inwestycjami: Podejmowała liczne inicjatywy mające na celu rozwój posiadanych majątków i dobrostan poddanych.
  1. Stan zdrowia i ostatnie lata
Katarzyna borykała się z problemami kardiologicznymi i ginekologicznymi. Jej stan zdrowia uległ znacznemu pogorszeniu po śmierci męża. Zmarła w 1642 roku.