Jan Zamoyski jadąc do Warszawy 7 kwietnia 1598 r.* zabierał ze sobą rodowe srebra. Według regestru, który zachował się w krakowskich, archiwalnych zbiorach Zygmunta Glogera, wyliczono ponad 40 pozycji z zamkowego skarbca. Z zastawy stołowej były to misy i półmiski z herbami Zamoyskich, przystawki i talerze, łyżki a nawet solniczka. Zabierano w podróż miedniczki i nalewki do nich (dzbanki). Jechały z Zamoyskim cztery konwie różnych rozmiarów (półgarncowe, garncowe, dwugarncowe); konewki (półgarncowe, garncowe, kwartowe) i koneweczki. Zabierano kilkanaście srebrnych kubeczków, składanych jeden w drugi i przykrytych wieczkiem. W skrzynie podróżne pakowano także kubki większe i głębsze ze srebra pozłociste: cztery składane jeden w drugi z wieczkiem i sześć innych ze srebra. Do podróżnej wyprawy należały także tace i lichtarze oraz inne przedmioty ze srebra. Spis sporządzany przed wyjazdem był niezbędny, gdyż skrzętnie sprawdzano po powrocie czy wszystko wróciło w odpowiedniej ilości i należytym stanie  na zamek w Zamościu.

Regestr srebra[1], które się bierze w drogę JeMcią do Warszawy dnia 7 kwietnia 1598 r.

1. Mis z herbami JeMci złocistymi 6.

2. Półmisków 12.

3. Półmisków z herbami JM białymi 11.

4. Półmisek srebrny 1.

5. Półmiska z herbami (nieboszczyka pana wszystkich) 12.

6. Przystawek 2.

7. Talerzy z herbami JM 11.

8. Talerzy z herbami (nieboszczyka pana) 19.

9. Solniczka (…) 1.

10. Łyżek z herbami JM złocistymi 11.

11. Łyżek z herbami JM białymi 12.

12. (…?) w herby (…) 3.

13. Łyżek małych z ogończykami (?) 2.

14. Łyżka złocista z herbami JM paniey (?) (…) 1.

15. Łyżka z koralem (?) perłowej maści (?) 1.

16. Miedniczka trebowana (…) złocista 1.

17. Nalewka do niej takowa 1.

18. Miedniczka druga (…) i dno złociste 1.

19. Nalewka takowa.

20. Konew garncowa na poły złocista ze (…) 1.

21. Konew półgarncowa takowa złocista 1.

22. Konew wielka dwugarncowa biała 1.

23. Konew garncowa biała 1.

24. Konewka biała półgarncowa 1.

25. Konewka kwartowa złocista 1.

26. Konewka kwartowa biała 1.

27. koneweczka półkwartowa złocista 1.

28. Kubeczków małych złocistych jeden (…) na drugi (?) 11.

29. Wieczko na nich 1.

30. Kubków głębokich złocistych jeden w drugi niemałych 4.

31. Wieczko na nich 1.

32. Kubków (…) złociste 4.

33. Kubeczków białych (…) 2.

34. Lichtarzów (…) 2.

35. Lichtarzów białych 4.

36. Kubocz(…) pana (?) 1.

37. Miedź(?) na (?) 1.

38.Kubeczek w którym (…) 1.

39. Tac (?) (…) (…) 2.

40. Tac drugich złocistych 2.

41. (…) na pół złocista 1.

42. (…) turekich (…) 2.

zosna (?)  z Zamościa

Srebro, które się po (…) (…) spisanym Regestrze przyniosło z (…) do Turobina na wesele JeMci Panny Wojewodzianki (…) roku 1599

1. Konew dwugarncowych ze smel:czem na poły złocistych dwie.

2. Konew garncowa (takowąż robotą) jedna

3. Konewka półgarncowa (takowąż robotą) jedna.

4. Taca ze smalczy: cztery.

5. Tac drugich złocistych cztery.

Czyny (cyny), która się bierze na drogę z JM tegoż dnia ? Regestr

1. Mis wielkich 3.

2. Półmiska 12.

3. Talerzy 18.

4. Brytfanek 5.

5. Miednica z nalewką.

6. Flesz (flasz) w (…) 4.

7. Flasza osobna do piwa 1.

zosna z Zamoscia

(…) wyrazy nie odczytane

• możliwe, że Zamoyski jechał na sejm zwyczajny w Warszawie, który obradował w dniach od 8 marca do 13 kwietnia 1598 r.

Inne srebra Zamoyskich:

Regestr srebra wszystkiego w skarbcu zamojskim pisany 1687[1]

A naprzód od gotowalni moiey skrzynki

Skrzynka z drzewa cudzoziemskiego okowana srebrem na niej grzywien – [nie podano]

Kałamarzyk takiż srebrem grzywien [nie podano]

Skrzynka sama srebrna koszyka wy(…) plecieniem grzywien 6 łutów 52

Pudełko od pudru okowane g. – ł .0,8

Kałamarzyk podługowaty grzywien – ł. 0,3

Kratka w szkatułach dwóch kwater szesnaście do nich waży sylbru grz. 13 ł. 1

W tych kratkach jedenasty (…) grz. 15 ł. 14

Kałamarz (…) srebrny wszystek grz. 19

Łącznie: 56/7

Taca od gotowalni

1. Tac para koszyczkową robotą 5/3

2. Tac para z cyframi 5/12

3. Tac para opartych na nóżkach 2/7

4. Taca okrągła płaska 1/12

5. Taca filigranowa 1/13

Noszki w stoczka 1/5

Taca mniejsza srebrna trybowana 0/15

1. Tablatka na (…) 6/7

2. Tablatka 6/14

3. Taceczka mała do przyczesywania 0/15

Taceczek maleńkich Marysi 5

Pudełka od gotowalni

Pudełek z cyframi para większych grz. 3/ [nieczytelne]

1. Pudełek z cyframi trochę mniejszych para 4/10

2. Pudełek z cyframi mniejszych jeszcze para 2/11

Pudełek koszyczkową robotą 8 ważą 9/0

Pudełko filigranowe 1,  waży 1/1

Pudełko do plwania z przykryweczką 3/5

Zdzionek pokojowy mały

Kadzielniczek pokojowych dwie, które (…) robiono

Lustry do świec na ścianę

1. Lustra wielka z kcinchem (?) 11/6

2. Lustra wielka z kcinchem 11/6

Grzybków fain sylbru trzy  75

To się do Warszawy  na robienie półmisków, mis i przystawek postały

Kadzielniczek dwie w Warszawie robionych, białych ważą [brak wagi]

Kadzielniczka (…)

Srebro stołowe, miednice

1. Miednica z nalewką złocista (…) nowa auszpurską robotą 16/6

2. Miednica wszystka złocista z (…)yotkami P. Wazyńskiego 13/4

3. Miednica wielka, srebrna sama z nalewką auszburską robotą (…) 17

4. Miednica srebrna, gładką robotą, do niej nalewka zginęła [w] Warszawie, bez nalewki waży 7/8

5. Miednica srebrna gładką robotą z nalewką do gotowalni (…) 11/6

6. Miednica z nalewką co była w zastawie Pana Wojewody Brata mego dała mi na upominek waży grz. 9 bez 4 łutów

Flasze złociste

1. Flasz para złocistych bez monsztuka marcepanowego 8/4

2. Flasz para w puzdrze złocistych na (…) Michałkowi dane 9/8

3. Flasz srebrnych (…) trzy (…) para pozłociste wewnątrz w szkatule podróżnej 7/-

Przeważenie sreber 13 Juny 1700[2]

Srebra garderobiane

1 Imbryk do kawy waży grzywien 2 łutów 2

1 Ditto do mleka  1/10 ½

1 Ditto do herbaty 1/12 ½

4 łyżeczki i szczypczyki  -/7

1 koszyk większy na cukier 1/9 ½

1 koszyk mniejszy  -/5

1 garnuszek pozłacany 4 ½

1 Miednica z nalewką JW. Pani 5/12

1 kubek -/8 ¼

1 czarka do popłukiwania 2/12 ¼

1 taca 6/14

1 durszlaczek -/1 ¾

2 tygielki -/4

Nalewka z miednicą –

Łącznie grzywien 24 łutów 7

Srebra stołowe

1 Waza z pokrywką i blatem waży grzywien 14 łutów 2

1 łyżka wielka 1/7

1 Blat na pieczyste 4/8 ½

1 Czarka z wieczkiem i blacikiem 6/ ¼

(….)

4 (…) [ucięta kartka, tekst niewidoczny] 19/2

4 salaterki 10/7

4 talerze 12/9 ½

2 serwisiki angielskie z 4 nakrywadłami w kura 4/9

2 solniczki z 2 łyżeczkami 1/9 ½

12 łyżek i 12 grabek ważą 8/2

12 trzonków u nożów  4/2

2 łyżek do częstowania z półmisków 2 / ¼

4 lichtarze większe, okrągłe 4/8

4 lichtarzyki wewnątrz ołowiem podlewane ważą bez ołowiu 3/ –

Taca do podawania 2/12

Srebro stołowe waży grzywien 106 łutów 15 ¼

Regestr srebra, cyny i szkła jako się kredencerzowi 30 marca 1701 r. oddało w Zamku Gniewskim[3]

Srebro:

Miednica z nalewką pstro złocista 1

Lichtarzów z czapkami wielkich 2

Lichtarzów mniejszych, srebrnych 2

Prawdy srebrne 2

Łyżka stołowa wielka 1

Widelce z nożem i łopata

Solniczka srebrna 1

Łyżek 3

Cyna:

Mis wielkich 7

Półmisków 10

Dzbanuszek z wiekiem 1

Talerzy 10

Szkło:

Kieliszków kryształowych 12

Szklenic z przykrywadłem 1

Butelka do octu kryształowa 1

Obrusów 3

Serwet 5

Podpis nieczytelny.

Regestr srebra wszystkiego, które oddać kazałam Petrowi kredencerzowi w Zamościu 24 września 1705[4]

1. Mis srebrnych białych, wielkich cztery

2. Półmisków srebrnych, białych trzynaście

3. Przystawek srebrnych dwie

4. Talerzy srebrnych, pozłocistych jedenaście

5. Talerzy srebrnych, białych dziesięć

6. Miednica auszburską robotą pstro złocista z nalewką jedna

7. Miednica biała, srebrna i z nalewką

8. Flasz pstro złocistych dwie z śrubami i z duszami

9. Taca auszburską robotą pstro-złocista jedna

10. Taca srebrna do korzenia wielka

11. Taca srebrna, biała do szklenic podawania

12. Prawd stołowych, srebrnych dwie

13. Lichtarz ręczny, srebrny do dwóch świec i z szczypcami srebrnymi

14. Lichtarzów srebrnych, wielkich dwa

15 Lichtarzów pomiernych dwa z szczypcami srebrnymi

16. Lichtarzów płaskich, srebrnych auszpurską robotą para

17. Solniczek srebrnych pstro złocistych para

18. Łyżek stołowych trzy

Kredens cały. Jako to łyżka srebrna, nóż, widelce i tasaki w srebro oprawne.

Teresa ordy. Zamoyska

Regestr srebra, którego z generalnego Inwentarza i z skrzyni złożonej u OO. Reformatów ad (…) Jam. Wielmożney Jey Mci Pani Starościny wyjęło się i to Jey Mc obsecuritatem zabiera z sobą 13 July 1714.[5]

Mis srebrnych 2; nalewka z miednicą stara; przystawek srebrnych 8; lichtarzów srebrnych 2; noży srebrnych 10; item wielkich 2; obrusów cienkich 3; sztucznych 2; serwet tuzinów 3; kobierców 3; został się kobierzec jeden u OO Reformatów zaraz przy ciele.

Wanienka kredensowa koprowa (?). Waliza z apparatem wszystkim jako jest opisany w Inwentarzu generalnym.

Jan Ewertoski Dziekan (proboszcz nowy)

Regestr[1] ochędóstwa[2] i sprzętów domowych tak w obiciach jako i inszych sporządzonych tegoż czasu spisany 1 lipca 1689[3].

Naprzód obicia tak (…) jako i (….) nabycia

1. Obicie złociste, aksamitny, karmazynowy kwiat na złotym dnie [spodzie], do niego herby wyrabiane na takich że (…) nowe nie zażywane [nie używane] do latego (…) 199 łokci.

2. Obicie na srebrnym dnie zielony kwiat aksamitny, do tegoż herby wyrabiane na takim że dnie, nowe i nie krajaste [nie krojone] ani zażywane [nie używane] z Wenecji przez (…) Leżyńskiego kupione do całego pokoju 190 [łokci].

3. Obicie posażnie [posagowe] złociste w kobierczyki tureckie (zszywane?) 15 [łokci].

Z boku na marginesie informacja: Herby z osobna do tych obiciów [obić] są wyrabiane.

Obicia pokojowe różne

4. Obicie (…) kat(.)łoe w różne jedwabiu kolory, to jest karmazynowy, cytrynowy i biały, już zażywane [używane] Oretów [ortów][4]29.

5. Obicia karmazynowe, adamaszkowe z wyprawy Gre(.)ow [Greków – Grecji?] ku(..)wane i z bruk(…)duw: do (…)

6. Obicia kitajkowe cytrynowy i karmazynowy do całego (?) Bokidu (?) zażywana i zbrukana [używana i zniszczona] do całego pokoju (…)tow.

7. Obicie zielone adamaszkowe, zbrukane, którego dzieci zażywają, płótnem podszyte do całego pokoju (…)

8. Obicie brokatelowe[5] dużo (?) zachodzone z Bole(…)owa: Oretow ..

9. Obicie brokatelowe z czerwonych (…)orzentowe, brety pstre zbrukane i podarte, oretów do pokoju całego.

10. Obicie brokatelowe, żółte, karmazynowym płótnem podszyte, schodzone i zbrukane. Posażnie (z posagu) Oretów 23.

11. Obicie jeszcze nie krajane, ceglaste, drukowane kwiaty, do pokoju, nie krajane, miało być do folwarków zażywać: sztuk ….łokci …..[nie uzupełniono ilości].

12. Zasłona turecka, złocista, pstra na kształt obicia: jedna.

Kobierce jedwabne złociste

1. Kobierzec złocisty co go (?) kupił w Zasławiu(?) 800.

2. Kobierzec złocisty i z jedwabiem co go ja kupiła po Rodzicu (?), czerwony w nim jedwab, 600.

3. Kobierzec dno srebrne, szyty ze złotem i jedwabiem, podszyty kitajką cytrynową 1000.

4. Kobierzec jedwabny (…) 25.

5. Kobierzec turecki na zielonym suknie szyty złote kwiaty – talarów 25.

6. Kobierzec na złocistym dnie, perski, jam go kupiła 230.

7. Kobierzec jedwabny zazywany na białym dnie, aksamitny kwiat.

Przykrycia na stoliki złocistych kobierczyków od posażniego [z posagu]obicia. Na dwa stoliki po kobierczyku.

Dywany wielkie i kobierce szyte w domu za mój koszt

1. Dywanów kupnych wielkich. Ich (sic?) schodziły – 6.

2. Dywanów domowej roboty do stołowej izby już (?) schodzonych.

3. Dywaników (.)wąskich, tureckich 4: ale już schodzone 4.

4. Dywan wielki pod łózko nowy domowej roboty: (?) 14 łokci 1.

5. Dywan na warsztacie w robocie wielki, tak jako i pierwszy, te wszystkie (mieni?) kosztem …..[brak podanej sumy]

6. Kobierzec szyty wielki krzyżową robotą: z listwą czerwoną: jeszcze nie skończony 1.

7. Kobierczyków szytych krzyzową robotą, jednakowych do obicia z cytrynowymi listwami 2.

Kobierczyków u dzieci do zażywania, tureckich prostych do szkoły(?) moim kosztem robione 2.

Sobole i futra różne

1. Sorok[6] soboli przedniejszy – szacowano go …. {nie uzupełniono].

2. Sorok soboli, trochę podlejszy:

3. Sorok soboli, jeszcze podlejszy.

Sobole pod suknią IchM: złotych 3.000

Sobole z pod mojej deliey, złote 3.000

Rysie grzbiety…..

Przypisy do kobierców i dywanów:

[1] Archiwum Narodowe w Krakowie, Zbiór Zygmunta Glogera. Lata 1598-1714. Zamoyscy. Ordynacja. Inwentarze ruchomości, spisy sreber, cyny itp. skany 59-64.

[2] Ochędóstwo, ozdoba, upiększenie, stroje i sprzęty.

[3] Spis porządzono w miesiąc po śmierci IV ordynata, Marcina Zamoyskiego, który zmarł 4 czerwca 1689 r. w Krzeszowie, inwentaryzacja na polecenie jego żony Anny z Gnińskich Zamoyskiej.

[4] Ort, drobna moneta srebrna.

[5] Brokat, gruba tkanina jedwabna o wypukłych wzorach, przetykana złotą lub srebrną nitką.

[6] Sorok, czterdzieści.

opracowanie: Ewa Lisiecka

Przypisy do sreber:

[1] Archiwum Narodowe w Krakowie, Zbiór Zygmunta Glogera. Lata 1598-1714. Zamoyscy. Ordynacja. Inwentarze ruchomości, spisy sreber, cyny itp. skany 78-81 i dalej skany 22, 23, 25,26, 27, 28, 29,

[2] Ibidem, skany 15-17.

[3] Ibidem, skan 13.

[4] Ibidem, skan 11.

[5] Ibidem, skan 22.