Akta Sądu Komisarskiego Zamku Zamojskiego[1] zachowały opis kamienicy Zelika i kamienicy Izraelowicza w Zamościu z roku 1773. Dokonując wyceny domów taksowano m.in. wszystkie elementy murowane, podając dokładne wymiary przykładowo ścian, sklepień, podcieni, filarów: wzdłuż, wszerz i wzwyż. Informacje te zostały pominięte dla większej przejrzystości opisu kamienic, a zainteresowanych tymi szczegółami odsyłamy do źródła.
Kamienica Zelika
Izba murowana
Wchodząc z podcienia do kamienicy po prawej ręce w ścianach i sklepieniu (podano wymiary w łokciach, sążniach i wycenie). Alkierz z izdebką sklepiony. Filary w podcieniu ze sklepieniem i w sieniach sklepienia. Skarpa nowa od miedzy (…). Wchodząc do kamienicy drzwi na zawiasach. Drzwi do izby na zawiasach z zamkiem. Drzwi dwoiste do alkierza na zawiasach. Drzwi z alkierza do sieni zabite. W izbie piec piekarski z kominem. Piec kaflowy biały duży. Okna dwa w izbie taflowe z okiennicami. Szafa z zamkiem w murze. Dwa okna w alkierzu z okiennicami. Gruntu pod tą izbą trzecia część.
Sklep wierzchni
Wchodząc po lewej ręce dwie ściany wzdłuż i dwie wszerz. W środku ściana przez połowę. Ściana wszerz. Podcienie (podano wymiary wzdłuż i wszerz). Arkad trzy między filarami. Drzwi do tego sklepu żelazem obite. Posadzka murowana. Okiennice podwójne żelazne. Krata żelazna w oknie.
Sklep drugi
Po dwie ściany wrzesz i wzdłuż. Sklepienie mierzono wzwyż. Podobnie podano wymiary dwóch filarów. W podcieniach wymierzono sklepienie. Drzwi do tego sklepu żelazem obite. Posadzka murowana. Okiennica żelazna duża.
Szyja do piwnic
Drzwi do piwnicy na zawiasach. W szyi ściany cztery. Sklepienie wymierzono podobnie jak ściany.
Piwnica pod izbą
Drzwi do tej piwnicy żelazne. Podano wymiary wzwyż, wszerz, również sklepienia. W oknach dwie kraty żelazne.
Piwnica druga
Opis wymiarów w piwnicy. Druga szyja. Drzwi na zawiasach, krat żelaznych dwie.
Izba drewniana
Idąc na tył po lewej ręce, gdzie na dole Rabinowicz, drzwi. Izba w czterech ścianach. Nowo podważana, pułap, przepierzenia, podłoga, dwa alkierze (…) kloaka i dach nad całym budynkiem. W izbie komin i piec piekarski kaflowy z (…). Piec biały w izbie kaflowy. Okien w izbie trzy ze wszystkim. Podłoga przed oknami. Pod tą izbą i alkierzem trzecia część gruntu.
Izba na górze drewniana
Schody z poręczami na górę. Izba nowo wystawiona z dwoma alkierzami, gankiem, kominem plecionym, kuchnią, komorą, pułapem, podłogą, dachem (…). Tamże piec kaflowy. W tejże izbie na górze (…) kominek z piecem piekarskim, cztery okna w izbie i w alkierzu z ołow. (oprawione w ołów). Drzwi do izby i alkierza. Pod piwnicami, sklepami i izbą gruntu trzecia część. Kloaka w tej kamienicy.
Cała tedy kamienica (:ex cepto gruntu i budynku) wynosi ze wszystkim zł 15.107.
Kamienica Izraelowicza
W tej ex quo mury trwalsze redukuje się sążni na 12. Wchodząc do kamienicy sklep po prawej ręce, w którym ściany (podano wymiary, w tym sklepienia). Z tegoż sklepu drzwi żelazne obite. Okiennic dwie w błonie żelazem obite. Przegroda w sklepie drewniana z pułapem i drzwiami.
Podsienie pod kamienicą
Na podsieniu filarów trzy, każdy wszerz i wzdłuż (wymierzony). Arkadów trzy (podano wymiary).
Sień przed sklepem
Podano wymiary sklepienia. Pół ściany od Zelmana (wymierzono). Drzwi do kamienicy z podsienia. Podłoga w sieniach.
Szyja do piwnicy
Podano wymiary ścian i sklepienia. Drzwi do piwnicy stare. Schody do tej piwnicy.
Piwnica
W tej ścian dwie wzdłuż i dwie wszerz (podano wymiary). Sklepienia (wymierzono).
Izba na górze murowana
W tej izbie ścian dwie wzdłuż i dwie wszerz (wymiary, także wzwyż). Do tej izby drzwi dębowe (…). W izbie pułap drewniany. Podłoga z legarami. Okna dwa taflowe z ramami w ołów. Piec kaflowy nowy z fundamentem. Piec piekarski. Szafa w murze.
Kuchnia, komin
Podano wymiary ścian w kuchni. Komin o trzech dymach. Drzwi do kuchni na zawiasach.
Alkierz
Podano wymiary czterech ścian. Drzwi do alkierza podwójne z (…). Okno jedno taflowe ze wszystkim. Pułap i podłoga. Piec kaflowy biały z fundamentem.
Sklepik ciemny
Podano wymiary ścian. Z tego sklepiku komin na dach. Drzwi do tegoż żelazne z zamkiem. Okienko z drzwiczkami. Okno z alkierza. Schody na górę z balasami podszewką i ścianą (…).
Sień na górze
Podłoga na górze z izbą z legarami. Okna dwa w ścianie nad schodami taflowe. Komórka prosta na górze tarcicami heblowanymi obita z pułapem i z podłogą, drzwiami. Dach nad całą kamienicą z wiązaniem krokwią.
Na tyle budowle z gruntem
Drzwi z góry na ganek, ganek z balasami. Komórek trzy z drzwiami i pułapami. Kloaka z ścianą od ulicy i (…). Dach nad komórkami i kloaką ze wszystkim. Grunt pod całą kamienicą.
Rzeczy w kamienicy
Stół dębowy składany, nogi tokarskie. Stołek dębowy okrągły. Kanapa stara zielona. Kanapa skórą obita. Szafek malowanych dwie. Szafa w murze dębowa. Szafa malowana o kilku szufladach. Szafa duża zdezelowana z zamkiem. Krzeseł starych skórzanych sześć. Ławeczek dwie, łóżek dwa. Gablotek dwie, lichtarzy mosiężnych cztery. Zwierciadeł dużych dwa (jedno 24, drugie 40 zł).
Compedium kamienicy Zelikowskiej
Izba murowana na dole – 3673
Sklep wierzchni – 1996
Sklep drugi – 1276
Szyja piwnicy – 276
Piwnica pod izbą – 1552
Piwnica druga z szyjami – 2307
Izba na tyle drewniana – 1852
Izba na górze drewniana 2175
______________________ 15.107.-
Compedium kamienicy Izraelowicza
Sklep na dole – 2202
Podcienie i sień – 937
Piwnica z szyją – 1976
Izba na górze murowana – 1506
Kuchnia z kominem – 370
Alkierz i sklepik – 1508
Schody i sień z komorą – 506,15
Tył z komorami i gruntem- 641,15
Rzeczy w kamienicy – 259
______________________9.920.-
Dalej wymieniono – grunt, na którym kamienica stała, długi za towary Judziny (szczegóły vide skany)
Kamienica Zelikowska 15.107.-
Kamienica Judziney 9.920.-
Karty kwity 18.467,20
Grunt podle Dulskiego ……
——————————————-43.644,20.
Opracowanie: Ewa Lisiecka
W nawiasach (…) wykazano nie odczytane wyrazy.
[1] APL, Sąd Komisarski Zamkowy Zamojski, sygn. 35/868/0, lata 1773.
