Poczet zamojskich Ormian.

Ormianie zamieszkujący Zamość na przestrzeni wieków, od końca XVI do początków XVIII stulecia, stanowili specyficzną grupę ludności, która zgodnie z zamysłem i przywilejami fundatora miasta, miała rozwinąć handel dalekosiężny i tym samym przyczynić się do rozwoju nowo powstałego miasta. Obecnie znamy około stu nazwisk zamojskich Ormian. Większość z nich była kupcami, którzy dorobiwszy się na handlu, któremu Zamoyski wielce sprzyjał, budowali w mieście drogie kamienice, które do dzisiaj stanowią pamiątkę po nacji ormiańskiej. To oni najczęściej piastowali urzędy wójta, ławnika, deputata, egzaktora gminy ormiańskiej w Zamościu. Wielu zamojskich Ormian to duchowni kościoła ormiańskiego, dziekani i infułaci kościoła katolickiego; studenci i profesorowie Akademii Zamojskiej; burmistrzowie Zamościa. Mieszkali tutaj ormiańscy miniaturzyści i iluminatorzy ksiąg, kopiści i introligatorzy. Wielu z zamojskich Ormian  kształciło się na Akademii Zamojskiej, w Krakowie i we Lwowie, uzyskując stopień doktora filozofii, teologii itp. Byli wśród nich także kronikarze, poeci i autorzy licznych dzieł drukowanych w drukarni Akademii Zamojskiej. Znamy kilka nazwisk patrycjuszy i pospólstwa wśród Ormian z Zamościa. Był nawet zakonnik Zakonu Reformatów. Rozwijało się również rzemiosło ormiańskie: wytwórnia safianów i kurdybanów, złotnictwo, hafciarstwo.
Pierwsi reprezentanci tej nacji przybyli do miasta jeszcze przed wydaniem przez Jana Zamoyskiego oficjalnego przywileju dla Ormian w 1585 r. Otrzymali wolne pod zabudowę działki. W 1583 r. wymieniany jest w Zamościu Ormianin Holub Herhorowicz, który zakupił działkę od Jakuba Janiszewskiego. Podobnie Bartosz Ormianin, wymieniany już w czasie pierwszej lustracji miasta, czy Symeon Lechacy, który urodził się w Zamościu w 1584 r.  Lustracja z 1591 r. wymienia dwa domy ormiańskie, poza wyznaczoną w późniejszym czasie strefą dla Ormian przez Zamoyskiego. W latach od 1589 do 1593 odnotowano w Zamościu liczne transakcje kupna domów przez Ormian. W 1591 r. na 44 właścicieli posesji w Zamościu będących obcokrajowcami aż 19 było Ormianami. Kilkanaście lat później zajmowali 11 kamienic rynkowych, według J. Kowalczyka w 1603 r. W 1631 r. w Zamościu nakładano na kupców składkę kupiecką, zwaną donatywą. Liczono ją oddzielnie dla kupców ormiańskich, niemieckich, szkockich (z angielskimi) i polskich (z greckimi). W tym czasie kupcy ormiańscy musieli już licznie i prężnie działać w Zamościu, skoro ich donatywa wyniosła w ww. roku 1700 zł. Podobną sumę wnieśli łącznie: Niemcy, Szkoci i Anglicy. Polacy i Grecy zapłacili składkę kupiecką w wysokości 600 zł.
Za czasów o. Pidou* było w Zamościu dwóch księży ormiańskich: proboszcz i jego pomocnik. Ormianie byli bardzo religijni, a duchowieństwo ormiańskie bywało ostrych obyczajów. Duchowni żyli skromnie i utrzymywali się wyłącznie z datków parafian. W kronice Ormianina Symeona Lechad Zamojszczyka, podróżnika i dyplomaty z początków wieku XVII, odnajdujemy sformułowania świadczące o tym iż Ormianie widzieli w zwolennikach unii zdrajców narodu i odszczepieńców wiary. Symeon relacjonując ówczesne wydarzenia z Armenii pisał że „w Polsce na Ormian spadło nieszczęście, popadli w wielką biedę”. O biskupie Torosowiczu, zwolenniku unii obu kościołów, wyrażał się jako o przewrotnym, bez żadnej wartości człowieku, który zdradził naród i religię. Po przyjęciu unii tenże przywłaszczył cały majątek ruchomy kościoła ormiańskiego we Lwowie, prześladował i więził księży i zakonników pozostających przy dawnej wierze, a ludność pozbawił wszelkich posług kościelnych.  Trudno zatem dziwić się, że Symeon nie znalazł z tymi poglądami uznania i szacunku wśród zamojskich mnichów kościoła ormiańskiego, którzy już wówczas byli przychylni unii i działali pod presją Torosowicza. W Zamościu unia została wprowadzona i tak stosunkowo późno (1665 r.), nie mniej jednak była przyczyną migracji z Zamościa przynajmniej części ortodoksyjnych Ormian.
Po unii kościoła ormiańskiego i katolickiego Ormianie szybciej się polonizowali.  Ci, którzy nie pogodzili się z unią, odeszli z Zamościa. W 1669 do Ormian należało jeszcze 29 domów w mieście. Według spisu mieszkańców Zamościa w roku 1678, na 1347 mieszczan przypadało 90 Ormian (15 %). W przeciągu XVII wieku w Zamościu zamieszkiwało około 300 Ormian. Byli siłą napędową życia gospodarczego w mieście. Należeli do najbogatszych mieszczan. Do najmajętniejszych kupców ormiańskich należeli: Abram i Warterys Kirkorowicze; Stefan Ałtunowicz; Paweł Derbedroszewicz; Auxenty Owaniszewicz; Murat i Sołtan Sachwelowicz. Od końca XVII w. liczba Ormian w Zamościu sukcesywnie malała.
Ostatnia księga ormiańska zamyka się rokiem 1700. W 1738 r. liczba Ormian w mieście była już tak niewielka, że VII ordynat Tomasz Antoni Zamoyski połączył sąd ormiański z magistratem zamojskim. Rok ten uznawany jest za okres likwidacji gminy ormiańskiej w Zamościu. Późniejsze wzmianki odnajdujemy jedynie u kronikarza Stworzyńskiego. W roku 1760 ordynat Klemens Zamoyski, chcąc reaktywować gminę ormiańską w Zamościu, potwierdził ich wszystkie wcześniejsze przywileje, a nawet je rozszerzył kosztem interesów ludności żydowskiej, ale zamysł ten nie powiódł się. Według ks. Sadoka Barącza w 1784 r. w Zamościu nie było już prawie Ormian. Wtedy właśnie kościół ormiański wraz z jurydyką piętnastu poddanych przyłączono do funduszu religijnego. Rok 1786 to data zamknięcia kościoła ormiańskiego i likwidacja fundacji Ormian w mieście.
Struktura wewnętrzna gminy ormiańskiej w Zamościu oparta była na schemacie wzorowanym na statucie Ormian w Stanisławowie. Takie było zalecenie fundatora miasta, Jana Zamoyskiego. Władza spoczywała w rękach patrycjatu ormiańskiego, w większości kupców. Patrycjat reprezentował pospólstwo i w zasadzie to oni dokonywali wyboru wójta. Urzędy obsadzano przez pokrewnych sobie wójtów i ławników. Ormiańskie księgi najczęściej wymieniają nazwiska: Balejowiczów, Kirkorowiczów, Ałtunowiczów, Owanisowiczów, czy Bartoszewiczów. Niewielka liczebnie społeczność zamojskich Ormian wchodziła ze sobą na przestrzeni XVII wieku w liczne pokrewieństwa, w bliższym lub dalszym stopniu. Taka też była „spowinowacona” reprezentacja w urzędzie gminy ormiańskiej i w sądzie ormiańskim.
Skoligacone rodziny ormiańskie toczyły ze sobą, szczególnie pod koniec XVII w. długotrwałe spory rodzinne, szczególnie w sprawach podziałów rodzinnych i związanych z nimi sprawach opiekuńczych. Warto w tym miejscu przytoczyć prawo ormiańskie, dotyczące opieki nad obojgiem płci. Dziecko płci męskiej pozostawało pod opieką do 20 roku życia. Kobieta z pod tej opieki nie wychodziła nigdy. Chłopiec w wieku 20 lat stawał się pełnoletni i mógł dziedziczyć po ojcu. Córka mogła dziedziczyć dopiero po wyjściu za mąż i to mąż ją reprezentował. Córka wychodząca za mąż dostawała posag, ale ojciec mógł jej dodatkowo zapisać testamentem ile by zechciał. Krewni dziedziczyli tylko do czwartego stopnia pokrewieństwa. Pokrewieństwo nie przeszkadzało jednak w zasiadaniu w sądzie ormiańskim i rozstrzyganiu spraw w sporach rodzinnych. Apelacje od wyroków były zatem na porządku dziennym. Przykładem sprzeciwu kobiety wobec obowiązującego prawa ormiańskiego, było zastrzeżenie jakie złożyła w zamojskim sądzie ormiańskim mieszczka, Konstancja Kirkorowicz. Dotyczyło ono wykluczenia ze sprawy ławników, którzy byli z nią spowinowaceni.
Przedstawiony poniżej „Poczet zamojskich Ormian” nie wyczerpuje w pełni tematyki i będzie sukcesywnie uzupełniany w miarę pozyskiwania nowych informacji. Obrazuje jednak niezwykle barwny wachlarz społeczności ormiańskiej, która miała znaczący wpływ na rozwój gospodarczy, kulturalny i społeczny Zamościa, w szczególności na przestrzeni XVII wieku. Ormianie pozostawili w mieście namacalne świadectwa swojej bytności, pracy i starań, których nie wolno nam zaprzepaścić. Misję tę wypełnia znakomicie Muzeum Zamojskie w Zamościu. Godzi się i nam, mieszkańcom miasta, zachowywać o Ormianach wdzięczną pamięć dla kolejnych pokoleń.
Historia gminy ormiańskiej w Zamościu to temat jak najbardziej otwarty. Dwa lata temu ukazał się artykuł dotyczący odnalezienia w 2017 r. w Narodowym Archiwum Historycznym Białorusi w Mińsku, księgi  zamojskiej gminy ormiańskiej. Odkrycie to zostało opisane przez prof. dr hab. Krzysztofa Stopkę z Instytutu Historii Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie w 2018 r., w : „Lehahayer” – czasopiśmie poświęconym dziejom Ormian polskich. (Nr 5/2018) s. 287-290. Do tej pory znanych było 7 ksiąg z Zamościa tzw. Atca civilia advocatalia et scabinelia iuris Armenici privilegiati Zamoscensis, czyli Akta Wójtowskie Urzywilejowanego Prawa Ormiańskiego Zamojskiego. (link poniżej -19). Obecnie, odnaleziona księga została zdigitalizowana przez Narodowe Archiwum Historyczne w Mińsku i jest udostępniana w zbiorach AP w Lublinie (vide 20).
___________________________________________________________________________________
ABRAHAMOWICZ  STANISŁAW – złotnik ormiański, zięć Bernarda Morando. Wykonywał prace dla dworu zamojskiego. W miejscu obecnej kamienicy przy ul. Staszica 13, stał jego dom już w 1591 r. (Kowalczyk). Na przełomie XVI i XVII w. powstała piętrowa kamienica, murowana. W portalu wejściowym, na kluczu arkady, w płaskorzeźbionym kartuszu są inicjały AH. Stanisław Abrahamowicz po 1604 r. kontynuował także budowę kamienicy narożnej przy skrzyżowaniu ulic Staszica i Moranda, tzw. Morandowskiej II lub Fołtynowiczowskiej. Sam Bernardo Morando ją zaprojektował i rozpoczął jej budowę ok 1590, ale nie ukończył. Dom przez cały wiek XVII był w posiadaniu Abrahamowiczów, Fołtynowiczów i Radułów, rodzin związanych z potomkami Morando. Według rejestrów miejkich z początku XVII w. mieszkanie Abrahamowicza było bogato urzyądzone: „u kupca Abrahamowicza (…) na stole leżał kobierzec turecki (…), a w pomieszczeniach mnogość była kilimów zażywanych tureckich dziesięć (…) ponadto były tam kobierce dywarskie, atoli turkmeńskie i tureckie (…)” (J. Feduszka).
ALEKSANDER ORMIANIN – pochodził z Łucka. Wymieniany w pierwszej lustracji Zamościa z 1591 r.
AŁTUNOWICZ  JAKOB – ksiądz ormiański, który kupuje w 1650 r. pole i zapisuje je kościołowi ormiańskiemu. Wzmiankowany także w 1653 r.
AŁTUNOWICZ STEFAN – Ormianin zamojski, jeden z najbogatszych mieszczan nacji ormiańskiej  w Zamościu. Wzmiankowany w 168o r. jako ustępujący wójt gminy ormiańskiej. W tym czasie toczył spór z następującym po nim wójtem, Warterysem Balejowiczem, ówczesnym burmistrzem zamojskim. Spór powstał o pieniądze, założone rzekomo przez wójta za „prywatne kontrybucje”. Decyzję rozstrzygającą spór podjął przedstawiciel ordynata, nakazując zwrot sumy w czasie czterech tygodni od dnia elekcji. W 1709 r. był ponownie wójtem gminy ormiańskiej. W tym czasie ofiarował 118 florenów na odbudowę kościoła ormiańskiego.
ARAKIEŁOWICZ JAKÓB – doktor filozofii i teologii (licencyat). Przez długi czas był profesorem filozofii w Zamościu na Akademii Zamoyskiej. Zadziwiał bystrością umysłu i dowcipu „cały senat doktorów”. Świetny mówca, także w kościele zachwycał swoich słuchaczy. Został mianowany kanonikiem zamojskim i plebanem w Wilkołazach. Akademia Zamojska powierzyła mu dziekanię wydziału filozoficznego w 1715 r., a w 1718 r. tytuł rektora uczelni. Pochwałę jego pracy zawarto w dziele: Palmae triumphresintra Dominicam Palmarum in Parnasso Musarum Almae Zamoscanae Universitatisa Francisco Zagajski typis universitatis in fol. (kartek 6). Zamość doceniając zasługi Arakiełowicza mianował go dziekanem i infułatem Kolegiaty. Pod koniec życia otrzymał tę wysoką godność infułata zamojskiego. Później otrzymał tytuł kanonika katedry przemyskiej. Zmarł w 1739 r. Z jego prac literackich znane jest: „Trzy kopie herbowe, z których nieśmiertelność pierwszą, prawowierność kościoła Bożego usłudze drugą, ojczyzny nieustannej obronie trzecią, przezacnych koligacyi domów zaszczytem dedykowała na pogrzebie Jaśnie Wgo Jego Mości Pana Marcina Leopolda z Zamościa Zamoyskiego, bolemowskiego, Rostockiego itd. starosty z ambony Kolegiaty zamojskiej dnia pogrzebowego 28 go marca 1718 r. w Zamościu w drukarni akademickiej in folio kartek 13 Na odwrotnej stronie tytułowej herb Gozdawa z polskiemi wierszami przypisane Konstancji Zamojskiej”. Syn Zachariasza Arakiełowicza.
ARAKIEŁOWICZ JAN i MARIA – właściciele kamienicy w Rynku Wielkim 12. W ich posiadaniu była w 1 ćw. XVII w. Po nich dziedziczyli ją ich potomkowie. Nazwa wschodnia nazwiska to Arakieł. Rody zmieniły nazwisko dopiero w XVII wieku, we Lwowie niejaki Axent Arakieł mieszkał już w 1385 r. Najwięcej Ormian o tym nazwisku mieszkało we Lwowie i w Zamościu.
ARAKIEŁOWICZ ZACHRIASZ – Ormianin z Jazłowca. Ojciec Jakuba Arakiełowicza. Poślubił w Zamościu córkę złotnika Annę Jatułowicz. Kronikarz, wójt gminy ormiańskiej w Zamościu z elekcji w 1694 r. Wcześniej, w 1685 r. wzmiankowany jako ławnik sądu ormiańskiego. W czasie tych wyborów, pospólstwo wystąpiło przeciwko niemu, żądając okazania „listów urodzenia” i odsunięcia go od stanowiska, dopóty, dopóki listów nie okaże. Do zaostrzenia konfliktu doszło pomiędzy Pawłem Derbiedroszowiczem a Arakiełowiczem, który znalazł opiekę w sądzie komisarskim zamkowym. Arakiełowicza słusznie oskarżono, bowiem ten, zamiast zgodnie z prawem ormiańskim dochodzić swoich praw najpierw przed sądem ormiańskim, skierował się bezpośrednio do instancji wyższej i bez dania pozwu uzyskał wyrok skazujący. Sąd komisarski zamkowy zmusił wójta i pospólstwo ormiańskie do skreślenia z akt protestacji, a ponadto nałożył karę 120 grzywien. Derbiedroszewicz został skazany na karę podwójną 14 grzywien i sześć tygodni wieży. Arakiełowiczowi na podstawie okazanych „listów urodzenia” przywrócono urząd ławnika.  Areszt wieży – dotyczy przypuszczalnie wieży-dzwonnicy kościoła ormiańskiego. W roku 1685 kupił dom od Łukasza i Anny Kirkorowiczów, w 3 ćw. XVII w nadbudował piętro i attykę w kamienicy. Od jego nazwiska zwana była Arakiełowiczowską (Tobiaszowska Rynek Wielki 12).
ARIEWOWICZ (Aryewowicz) GABRIEL – wójt gminy ormiańskiej, który w 1634 r. przejął wójtostwo po Warterysie Kirkorowiczu. W tym czasie wójtowie ormiańscy zdawali sobie wzajemnie skrzynkę wójtowską z pieczęcią urzędową (stalową, później była jeszcze druga, srebrna); dwoma przywilejami fundacji Jana Zamoyskiego na pergaminie pod pieczęciami królewskimi (do naszych czasów żaden nie zachował się w oryginale); 9 prawami ormiańskimi itp. Ariewowicz pełnił obowiązki wójta ormiańskiego przez łącznie 10 lat – 1626-1632; 1634-1635; 1643. Jako deputat był wzmiankowany pięciokrotnie, w latach: 1631;1635;1639;1640;1643. Jako ławnik odnotowany w latach: 1633; 1638-1641, wielokrotnie łącząc ww. funkcje podczas jednej (jednorocznej) kadencji.
ASŁANOWICZ BALEJ – Ormianin, ławnik sądu ormiańskiego w latach 1626-1628 i w 1630.
ASWADUROWICZ BOHDAN – Ormianin, występuje jako ławnik w 1626 r. i w 1627 r. jako (Aswadur Bohdan).
ASWADUROWICZ WARTERYS – Ormianin, występuje jako ławnik sądu ormiańskiego w Zamościu w latach: 1630; 1637-1639; 1641; 1643; 1644.
AUGUSTYNOWICZ – Ormianin, arcybiskup, który w 1720 r. zasiadał w Zamościu na Synodzie Zamojskim wśród biskupów ruskich. Augustynowicze pochodzenie swoje wywodzą od królów i książąt ormiańskich. Uznani za szlachtę polską z przydomkiem de Odrowąż. Augustynowicze mieli zamiłowanie do stanu duchownego.
AXENTOWICZ ARAD – Ormianin, kuśnierz, który pod koniec XVII w. zajmował się w Zamościu produkcją skórniczą.
__________________________________________________________________________________
BALCOWICZ KRZYSZTOF „mieszkanin i kupiec zamojski” – 19 marca 1653 r (wg starego kalendarza) w obecności wójta Zachariasza Dolwatowicza i ławnika Gabryela Bartoszowica – podpisał kontrakt na dzierżawę wsi Topornica pod Zamościem. „Arędował Topornice od srodpościa w roku niniejszym aż do srodposcia w roku przypadającym za złotych polskich czterysta czterdzieści, którą to summe powinien wypłacić takowym sposobem Na Mszy ś. y kapłany Ormięskie Kościoła Zamoyskiego złotych trzydzieści i sześć dać ma Sargawarkom złotych dwa. Dzwonnikowi złotych dwa. Na obiad dla ubostwa złotych sto dla poratowania. Ostatek summy do dalszey deklaracyei urząd iako y Publika zachowuie co iest do Akt zapisano y przyięto”. Krzysztof Balcowicz zapisał kościołowi ormiańskiemu sumę 1000 zł na dobrach swoich „stojących w Zamościu” (1695-96).
BALEJOWICZ KRZYSZTOF – Ormianin, wymieniany jako wójt gminy ormiańskiej w Zamościu w latach 1640-1641; 1644-1646; deputat w 1644 r. i ławnik w 1637 i 1643 roku. Stanowiska wójta i deputata często spoczywały w jednych rękach. 2 marca 1655 r. zapisał sumę 1000 zł na rzecz kościoła ormiańskiego w Zamościu.
BALEJOWICZ  WARTERYS – Ormianin, burmistrz Zamościa w 1680 r. W roku 1692 ukarany siedmioma grzywnami na wniosek pospólstwa i urzędu ormiańskiego za nieobecność na elekcji (wybór urzędu wójtowsko-ławniczego ormiańskiego). Przez pięć lat wybierany był wójtem gminy ormiańskiej. W 1608 r. wzmiankowany jako sprzedawca domu w Zamościu za 600 zł. Odnotowany jako wuj Konstancji Kirkorowicz i zięć Warterysa Jatułowicza.
BALEOWICZ BARTŁOMIEJ – Ormianin wymieniany w aktach wójtowskich prawa ormiańskiego zamojskiego, przy zapisach sumy 300 zł na kościół przez Janową Takiesowiczową.
BALEWICZ KASPER- Ormianin, wójt i ławnik sądu ormiańskiego. Balewicze byli właścicielami kamienicy przy ul. Ormiańskiej 6.
BARTOS ARMENIO – BARTOSZ  ORMIANIN – posiadał w Zamościu dom murowany, zarejestrowany zarówno w lustracji miasta w 1591 r. , jak i na Planie Rynku z 1603-1604 (Pawlicki).  Stan tego domu określa wizytacja z 1632 r. jako bardzo już zrujnowany. Składał się z izby murowanej i pomieszczenia kuchennego.  Maciej Pawlicki sugeruje, że Gabriel Bartoszewicz przejął na własność nie cały dom Bartosza Ormianina, a jedynie zachodnią część dawnego domu dwuwględnego, czyli jego połowę. Chcąc wystawić w tym miejscu kamienicę według wzorca zalecanego przez  fundatora miasta, musiał poczynić starania o powiększenie działki, które uzyskał od sukcesorów Zachariasza, właścicieli działki przyległej od zachodu.
BARTOSZEWICZ JAKOB – wójt gminy ormiańskiej  (27 luty 1656 r. ) i ok 1660 r. (wg star. kal. orm.).
BARTOSZEWICZ JAN – (Bartosowicz Jan) Ormianin, syn Gabriela Bartoszewicza. Wzmiankowany także jako zięć Warterysa Kirkorowicza. Andrzej Kędziora podaje w Zamościopedii, że ożeniony z Owanisziszowiczówną. Teść, Owanis postawił mu jednak przed ożenkiem warunek uzyskania doktoratu.
BARTOSZOWIC GABRYEL – ławnik w sądzie ormiańskim w 1653 r., wymieniany przy zapisie arendy wsi Topornica przez Krzysztofa Balcowicza. Możliwe, że tożsamy z Gabrielem Bartoszewiczem (vide niżej).
BARTOSZEWICZOWIE – Ormianie zamojscy, zamożna rodzina kupiecka. Właściciele kamienicy przy ul. Ormiańskiej nr 26 w Zamościu zbudowanej przez Gabriela Bartoszewicza w latach 1632-1634 (Kowalczyk). W elewacji kamienicy widnieje postać patrona fundatora, św. Gabriela Archanioła. Jan Bartoszewicz jeszcze wzbogacił po ojcu wygląd elewacji kamienicy, czyniąc ją nawet dzisiaj, jedną z najpiękniejszych w Zamościu kamieniczek ormiańskich.
BOGDANOWICZ TOBIASZ – Ormianin zamojski, w 1608 r. wójt gminy ormiańskiej w Zamościu. Pierwszy znany z dokumentów, najstarsza, ormiańska księga z Zamościa zaginęła. Nieznane są zatem nazwiska wójtów od 1585-1608 i do 1628 r. Właściciel domu w Rynku Wielkim 12, tzw. Kamienica Tobiaszowska. W 1591 był to dom Ormianki – Tobiaszowej wdowy.
BOHDANOWICZ RÓŻA – Ormianka – kupiła w roku 1590 od Jakuba Janiszewskiego dom wzniesiony w 1583 r.  (Pawlicki)
BROWAR ZACHARIASZ – Ormianin. Ławnik sądu ormiańskiego w Zamościu. Mąż jego córki, którego nazwiska nie znamy, popełnił zbrodnię żonobójstwa. (vide Owanisowicz).
BROWAR ROZALIA – Ormianka, żona Zachariasza Browara zapisująca kościołowi ormiańskiemu sumę 100 zł na modły za duszę małżonka. „Za dusze zmarłego małżonka mego legowała grunt na Skałce będący”. Po śmierci męża Browarowa znalazła prawa na ten grunt i zapisała go kościołowi wraz z zięciem Krzysztofem Głowcakim. Akt darowizny oboje jako niepismienni podpisali krzyzykiem (28 Julii 1695 r.).
BUNIATOWICZ MIKOŁAJ – (Boniatowicz Mikołaj) Ławnik sądu ormiańskiego w Zamościu w latach: 1638 i 1643-1645. Wójt prawa uprzywilejowanego ormiańskiego w Zamościu.
___________________________________________________________________________________
DAWIDOWICZ GABRIEL – ławnik sądu ormiańskiego w Zamościu.
DAWIDOWICZ GRZEGORZ PIOTR – Ksiądz, proboszcz kościoła ormiańskiego w Zamościu, wzmiankowany od ok  1701, 1709 r. W tym czasie ksiądz Dawidowicz ofiarował na odbudowę kościoła sumę największą (300 florenów). Ze składek pozostałych uzbierano ponadto 1081 florenów i 20 gr.
DAWIDOWICZ PIOTR – proboszcz kościoła ormiańskiego w Zamościu.
DERBEDRASIEWICZ KAJETAN – kanonik zamojski ormiańskiego pochodzenia (1748-1827). Urodzony w Zamościu. Zapewne potomek patrycjusza ormiańskiego Gabriela Derbedroszowicza. Był wikariuszem kolegiackim, obsługującym kościół filialny św. Katarzyny na Przedmieściu Lubelskim. W roku 1772 rozpoczął remont popadającego w ruinę drewnianego kościoła . Także z jego inicjatywy został wybudowany murowany kościół p.w. św. Katarzyny na Przedmieściu Lubelskim (1793-1795). Miał także znaczny wkład w wyposażenie tego kościoła, w sprzęty przejęte z kościoła ormiańskiego (licytacja). Jeszcze jako wikariusz kolegiacki zakupił (1795 r.) słynący cudami obraz św. Kajetana, możliwe, że z drewnianego jeszcze kościoła ormiańskiego, bowiem ten pierwszy nosił właśnie wezwanie św. Kajetana. Po likwidacji kościoła św. Katarzyny na przedmieściu ofiarował Kolegiacie 10 lichtarzy. Był tam prebendarzem Kaplicy p.w.  św. Mikołaja. Zmarł w 1828 r.
DERBEDROSOWICZ PAWEŁ – (Derbedroszewicz Paweł) – (Deberdroszowicz Paweł) – (Der Bedrosowicz) – ormiański haftarz. Jeden z najbogatszych Ormian w Zamościu. Wzmiankowany w 1709 r. jako burmistrz Zamościa. W księgach ormiańskich wspomina się o haftarzu, Pawle Derbedroszowiczu- znany z zatargu z kupcem Zachariaszem Arakiełowiczem – występował ze skargą o zabranie mu czeladnika. Z innym haftarzem Konstantym Muratowiczem sądził się o odebranie mu podstępem „stargowanej już roboty.
DERBIEDROSZOWICZ – Ormianin zamojski. Wzmiankowany, jako ukarany karą 7 grzywien na wniosek pospólstwa i urzędu ormiańskiego, za nieobecność na elekcji 1685 r. (vide Arakiełowicz). Być może tożsamy z Gabrielem Derbiedroszowiczem, wymienianym w 1691 r. jako przedstawiciel „pospólstwa” ormiańskiego biorącego udział w wyborach wójtowskich. Niejaki Derbiedroszowicz wymieniany jest także jako teść Konstancji Kirkorowicz. Nazwisko Derbedraszewicz (i pochodne tego nazwiska) należy odszyfrowywać jako: (der = pan); Der (lub ter) – bedros = Pan Piotr.
DERBIEDROSZOWICZE – zamożna rodzina ormiańska, która była właścicielem „Kamienicy Pod Madonną” w Zamościu, przy ul. Ormiańskiej, do ok 1770 r.
DOLWATOWICZ ZACHARIASZ – Ormianin, deputat gminy ormiańskiej w Zamościu; ławnik w latach 1630; 1632-1633; 1637-1641; 1643-1645. Urząd wójta piastował w 1653 r. Prowizor ok 1660 r. (wg star. kal. orm).
DYRĘGOWICZOWIE – Właściciele domu przy ul. Ormiańskiej 20, wcześniej należącej do Topałów (w połowie XVII w.).
___________________________________________________________________________________
FARUCHOWICZ ZACHARIASZ – Ormianin zamojski, przedstawiciel pospólstwa w elekcji z 1691 r.Wymieniany także w Księdze Kościoła Ormiańskiego pod datą 1700 r. – zapis 1000 zł na rzecz Kościoła Ormiańskiego na kamienicy Hadziejowicza „został przeniesiony na Dom y Plac Sławetnego Pana Zachariasza Faruchowicza, który powinie wziąwszy pieniądze od pomienionego J.M.P Instygatora Koron. zapisać ten 1000 złotych Kościołowi Ormięskiemu Zamoyskiemu na Dobrach swoich (…)”.
FOŁTYNOWICZE – rodzina ormiańska związana z Abrahamowiczami, potomkami Bernardo Morando. Właściciele kamienicy przy ul. Staszica 25. Od 1644 r. (dr Jacek Feduszka podaje datę 1657 r.) był nim MARCIN  FOŁTYNOWICZ, profesor filozofii i prawa Akademii Zamojskiej, wieloletni zasłużony jej rektor (zm. 1663 r.). Marcin Fołtynowicz był wnukiem Bernarda Morando. To on, już jako profesor Akademii Zamojskiej „sprowadził do podziemi małego Jana Zamoyskiego [późniejszego III ordynata], który wmurował w fundamenty ów akt erekcyjny” –  pod budowę gmachu Nowego „Collegium” (Akademii Zamojskiej). Był także ofiarodawcą do kaplicy akademickiej w Kolegiacie „kilimu tureckiego” oraz dywanów.
FOROS ARMENIO – właściciel działki i kamienicy przy ul. Ormiańskiej, wymieniany na planie miasta z lat 1603-1604.
___________________________________________________________________________________
HADZIEJOWICZ MIKOŁAJ – (Hadzyeowicz) (Hadziewicz) zamojski kupiec ormiański. Sekretarz królewski, poseł i dyplomata. Ławnik sądu ormiańskiego w Zamościu w latach 1643-1645, deputat w 1645 r., także wójt w latach późniejszych. Z ramienia gminy ormiańskiej brał udział w Sejmie, w celu zatwierdzenia przywilejów dla Ormian. W 1650 r. nabył folwark pod Zamościem. Na czele patrycjatu witał powracającego ordynata. Od króla otrzymał tytuł sekretarza królewskiego za zasługi dla kraju. Był posłem i dyplomatą w negocjacjach m.in. z chanem tatarskim, którego nakłonił do zerwania sojuszu i odstąpienia od hetmana kozackiego Bohdana Chmielnickiego. Oprócz urzędu sekretarza otrzymał szlachectwo i herb Wieniawa. Handlował wszelkimi towarami, w szczególności zaś solą i potażem. Był dostawcą dworu królewskiego. W 1651 r. Hadziejowicz wzmiankowany jest jako handlarz solą. Zachował się kontrakt z tego roku, zawarty z Wilhelmem Mortimerem z Brodów. Hadziejowicz miał dostarczyć 5.400 beczek, sól liczono po 5 zł za beczkę. Sól miała być dostarczona do Brzegu, spławiona do Torunia, „pod tytułem skarbowym” dla uniknięcia cła. W księdze akcyzyjnej zamojskiej wymienia się sól z Drohobycza i wołyńską. Od jednej beczki płacono 6 gr. Cyfry obrotu solą w Zamościu nie były niskie. Obrót roczny wynosił przeciętnie 550 ton. Jednorazowy kontrakt Hadziejowicza na sól, która była przeznaczona dla Śląska, wynosił 621 ton (1/4 przywozu na Śląsk). Mikołaj Hadziejowicz był ojcem Grzegorza Krzysztofa Hadzyeowicza i mężem Róży Hadzyeowicz. Na rzecz kościoła zapisał (18 luty 1653 r. wg starego kalendarza) 1000 zł na swoich dobrach, kamienicy która stała „między miedzami sławetnego Krzysztofa Baleowicza mieszczanina y kupca zamoyskiego z iedneY, a sławetnej Kirkorowej z drugiey strony leżący”. W tym czasie Mikołaj był nowo obranym wójtem gminy ormiańskiej. Od tej kwoty jego sukcesorowie, lub inne w tej kamienicy zamieszkałe osoby, miały co roku przekazywać prowity od tej sumy na kościół i ubogich. Nawet gdyby kamienicę sprzedawano, to zapis na niej tego 1000 zł miał nadal zostawać. W 1700 r. ordynatowa Anna z Gnińskich Zamoyska zarządziła przez instygatora koronnego (prowizora ordynata) – Pawła Józefa Olszewskiego – aby dawny zapis na kamienicy, poczyniony przez Hadziejowicza przenieść na „Dom y Plac Sławetnego Pana Zachariasza Faruchowicza”, który „powinien wziąwszy 1000 z kasy Anny zapisać kościołowi ormiańskiemu”.
HADZYEOWIC GRZEGORZ KRZYSZTOF – (Hadziejowicz, Hadziewicz) Łowczy Przemyski wymieniany przy transakcji zapisu dla kościoła ormiańskiego sumy 10.000 zł zabezpieczonej na Browarze, Słodowni i Spichlerzu leżących „w Baszcie narożnej nad stawem za Ruską Cerkwią” (1662 r.).
HADZYEOWICZ RÓŻA – Ormianka, żona Mikołaja Hadzyeowicza (Hadziejowicza, Hadziewicza), matka Grzegorza Hadziewicza. Wymieniana w ormiańskiej księdze wotowskiej jako już wdowa po Mikołaju w roku 1655 (27 luty 1656 wg starego kalendarza orm.).
HADZIOWICZE – właściciele kamienicy przy ul Ormiańskiej 6.
HERHOROWICZ HOLUB – Ormianin, który w roku 1583 r. (przed przywilejem lokacyjnym Zamoyskiego dla Ormian) nabył w Zamościu, skromny, drewniany dom od Jakuba Janiszewskiego. Po upływie 20 lat wybudował w tym miejscu kamienicę (ok 1603 r.). Nie ukończył jednak jej budowy. Na dłużej posiadali ją później Ormianie. Od 2 ćw. XVII w. byli to Ałtunowiczowie (Stefan). Później mieszkał w niej ławnik Balewicz (do 1741 r.). Autunowiczowie mieszkali w niej do końca XVII w., rozbudowując ją po 1669 r.
HETUMOWICZ CHACZADUR – (Chetumowicz Chaciadur) – Ormianin, ławnik sądu ormiańskiego w latach 1635-1636 i w 1638 r. Był sukcesorem działki i domu po Zachariaszu (ul. Ormiańska), wymieniany w transakcji odstąpienia części działki Bartoszewiczowi.
HOLUB – Ormianin wymieniany przez J. Kowalczyka przy omawianiu kamienicy przy Rynku Wielkim 14. Dom został wystawiony ok 1603-09, ale ukończony przez Stanisława Spoletowskiego. W domu tym zachowała się jedyna ormiańska inskrypcja, odkryta w 1956 r. Zawiera ona sentencje religijną: „Pobłogosław Boże ten dom i wszystkich jego mieszkańców. Amen”. Tłumaczenie inskrypcji – E. Tryjarski.
___________________________________________________________________________________
IWASZKIEWICZ JAN – Ormianin, doktor obojga praw, wykładowca w Akademii Zamojskiej. Nauczyciel języka tureckiego Tomasza Zamoyskiego. U ks. Barącza tegoż Iwaszkiewicza wzmiankują często akta ormiańskie zamojskie w: Żywoty sławnych Ormian w Polsce. W 1634 r. był subdelegatem na obranie wójta ormiańskiego, potwierdzając kandydaturę Gabriela Ariewowicza. Według Kędziory – pochodził ze Lwowa. Studiował w Akademii Zamojskiej. Przekazał swój księgozbiór Akademii Zamojskiej w 1651 r. Bazyli Rudomicz nazywał go także „Józefowiczem”. Przez pewien czas przebywał na dworze ordynata, kształcąc syna Jana Zamoyskiego.
___________________________________________________________________________________
JAKUB – Der Hagop=Pan Jakub, Ormianin, miniaturzysta, który pracował w Zamościu. Według A. Kędziory – Akop (Jakub) z Tochatu – iluminator, kopista, introligator. Mnich z 1 ćw. XVII w., który pracował w Zamościu, mieszkając w jednym z polskich domów. W latach 1613-1617 przepisywał i iluminował dwie księgi, znajdujące się obecnie w wiedeńskiej  Bibliotece Narodowej. Autor panegiryku.
JAKUB – złotnik ormiański działający w Zamościu.
JAKUBOWICZ MURAD (MURAT) – safiannik. Jeden z pierwszych Ormian osiadłych w Zamościu. Wymieniany w przywileju Jana Zamojskiego z 1585 r, zezwalającego na osadnictwo ormiańskie w mieście. Otrzymał w tym samym czasie, od króla Zygmunta III, przywilej na okres 20 lat, dający mu wyłączne prawo wyrobu i sprzedaży safianów i kurdybanów na terenie Polski.  Według A. Kędziory Jakubowicz pochodził z Kaffy (Teodozja na Krymie). W 1589 r. sprzedał dom lwowskiemu Ormianinowi Muratowi Kieremowiczowi. W 1593 r. figuruje w składzie ławy miejskiej w Zamościu. Potem był mieszczaninem lwowskim. W Zamościu miał dom w Rynku Wielkim nr 10 (Kowalczyk, 1591 r.). Murat Jakubowicz przebudował kamienicę na przełomie XVI i XVII w. Z testamentu wynika, że mieszkał w Zamościu 10 lat (notowany jeszcze w 1612 r.). Mieszkając we Lwowie nadal utrzymywał dom w Zamościu.
JATUŁOWICZ  – Ormianin, złotnik, notowany w Zamościu w 2 połowie XVII w.
JATUŁOWICZ WARTERYS – Ormianin zamojski, odnotowany jako teść Warterysa Balejowicza.
JĘDRZEJ – Ormianin, biskup Bogdanii, który konsekrował kościół ormiański w Zamościu 14 września 1645 r.
___________________________________________________________________________________
KALMANOWICZ HANUSZ – wzmiankowany jako mieszkaniec Zamościa.
KALMANOWICZ JAN – Ormianin, uzyskał potwierdzenie nadania na cegielnię – 4.04.1623. Chodziło o pozwolenie na produkcję cegły. Według Ryszarda Szczygła, Jan Kalmanowicz był właścicielem cegielni cyt. „W 1618 r. wspomniano plac „blisko przy cegielniach” koło pola Michała malarza, zaś z 1620 r. pochodzą informacje o cegielniach Reginy snycerki, Jana Kalmanowicza i jeszcze „jednej miejskiej””. Uruchamianie licznych cegielni miało na celu wywarcie na mieszkańcach pewnego rodzaju przymusu zamiany zabudowy drewnianej na murowaną. W czasie, kiedy po śmierci Jana Zamoyskiego miastem zarządzali opiekunowie Tomasza Zamoyskiego, uległa rozluźnieniu dyscyplina zabudowy murowanej Zamościa. To było przyczyną powtarzających się uniwersałów drugiego i trzeciego ordynata, nawołujących mieszczan do stawiania murowanych domów. Zgodnie z ww. zaleceniem Kalmanowicz „(…) powinien tego lata przód z podsieniem i filarami wystawić pod stratą prawa tego, a drugich dwa lat po sobie idących wszystką kamieniczkę porządnie wystawić”.
KAŁAST KRZYSZTOF – Ormiański ksiądz, jeden z pierwszych Ormian osiadłych w Zamościu. Wymieniony w 1585 r. w przywileju Jana Zamoyskiego, zezwalającego na osiedlenie się Ormian w Zamościu. Pierwszy proboszcz kościoła ormiańskiego w mieście, któremu Zamoyski wyznaczył roczną pensję 60 zł: „Wielebny ksiądz Kałast ma być, tedy temu na pożywienie sześćdziesiąt złotych jurgieltu naznaczam.” Według A. Kędziory Kałast był z Jakubowiczem pierwszym przybyszem z państwa tureckiego, którzy zwrócili się do Jana Zamoyskiego o zgodę na osiedlenie się w Zamościu. Na proboszcza kościoła ormiańskiego w Zamościu wyświęcił ks. Kałasata, przybyły ze Lwowa ks. Łukasz.
KIERKOROWICZ CYPRIAN – Ormianin urodzony w Zamościu, już w dzieciństwie zapragnął wstąpić do Zakonu Reformatów. W tym czasie jednak nie było zezwolenia stolicy apostolskiej, aby Ormianin mógł być przyjęty do zakonu łacińskiego. Kierkorowicz udał się zatem do Rzymu i tam uzyskał pozwolenie od Papieża Innocentego XI. Ojciec Święty uznał, że nie ma przy nacji ormiańskiej żadnego zakonu, a powołanie Kierkorowicza było głębokie. Po powrocie do Polski wstąpił do Zakonu św. Franciszka w „reformie Małopolskiej”.  Miał wielki dar głoszenia kazań. Osiadł w Jarosławiu w 1705 r. Ofiarował się na usługi zapowietrzonym. Podczas wykopu studni w 1734 r.  (nakładem rycerstwa m.in. Józefa Potockiego) odnaleziono ciało Cypriana z habitem i płaszczem, w którego rękawie znaleziono krzyżyk i relikwiarz. Cztery lata później ciało pochowano w grobie kościelnym jezuitów jarosławskich.
KIERYMOWICZ MURAT – (Kerimowicz Murat) -Ormianin pochodzący ze Lwowa, który w 1591 r. rozpoczął w Zamościu budowę domu północno-wschodniego narożnika Rynku. (obecnie kamienica Tatułowiczowska). Budynek był parterowy, murowany z podcieniem. W portalu wejściowym zachował się gmerk „lub ormiańskie inicjały Kierymowicza” – jak podaje Jerzy Kowalczyk. Natomiast Ryszard Szczygieł podaje, że Murat Kierymowicz nie dokończył budowy domu. Jego potomkowie otrzymali półtora roku na uporządkowanie spraw spadkowych  wraz z obowiązkiem pobudowania kamienicy w latach 1606-1607, aby ich dom „dalej rynku i inszych domów pustkami stojąc nie oszpecał.”
KIRKOROWICZ ABRAM – jeden z najbogatszych Ormian w Zamościu.
KIRKOROWICZ DAWID – Ormianin, ławnik sądu ormiańskiego w Zamościu w latach: 1627-1628; 1630; 1632-1633; 1637-1640.
KIRKOROWICZ ISAJA – ormiański kupiec zamojski, skarżony przez kupców perskich, którym był winien 6 750 zł.
KIRKOROWICZ ŁUKASZ I ANNA – od połowy XVII w. byli właścicielami Kamienicy Tobiaszowskiej przy Rynku Wielkim 12. W roku 1685 sprzedali dom Zahariaszowi Arakiełowiczowi.
KIRKOROWICZ MARIANNA – Ormianka, żona mieszczanina zamojskiego Czerkasa. Z małżeństwa tego pochodzą Michał i Wincenty Czerkasowie, potomkowie Marianny z Warterysów Kierkorowiczów, którzy w latach 80-tych XVIII w. odziedziczyli po rodzicach kamienicę warteriuszowską, (dr B. Sawa).
KIRKOROWICZ MATEUSZ – Ormianin, egzaktor. Gmina ormiańska często opóźniała podatki należne polskiemu egzaktorowi. Za niewybieranie pieniędzy domagano się ukarania Kirkorowicza, który pełnił  w gminie ormiańskiej tę funkcję.
KIRKOROWICZ KONSTANCJA – mieszczka zamojska ormiańskiego pochodzenia. W sprawie prowadzonej pomiędzy Kirkorowiczami, Konstancja żądała od sądu ormiańskiego usunięcia od sądzenia sprawy ławników: Balejowicza i Derbiedroszowicza, bowiem jeden z nich jest opiekunem jako wuj, a drugi był jej teściem.
KIRKOROWICZ  ZUZANNA – Lustracja jej domu z 1657 r. (przy d. Placu Mickiewicza 12) została wykonana na oliczność zawalenia się ściany sąsiedzkiej od strony domu Auxentego Owanisowicza (Plac Mickiewicza 10). W lustracji odnotowano: „(…) z przyczyny tey mur się obalił kto murował, a to dlatego, że na gruncie samym na iedną cegłę murował y ladaiaką materią”.
KIRKUROWICZ WARTERES – (Kirkorowicz Warterys)- (Kirkorowic Warteres) – kupiec,  wójt ormiański w Zamościu w latach:  1633; 1636-1639, deputat w latach: 1638-1641, ławnik w latach: 1628; 1630; 1632; 1635; 1640-1641; 1643-1645. Pochodził z Tokatu. Wyłożył  znaczną część składki na budowę kościoła ormiańskiego. Zajął się zebraniem funduszy i nadzorował budowę ormiańskiej  świątyni murowanej w Zamościu. Fakt ten upamiętniała tablica pamiątkowa, na której widniała data erekcji kościoła – 21 maja 1625 r.  „D. O. M. Sub titulo Gloriosissimae Assumptionis B.V. Mariae cura et impensis Nationes Armenae Warteres Kirkurowicz Tochanensis hauc Ecclesiam exexit D.A. MDCXXV Maji 21.” Kirkurowicz wystawił także pięć kamienic w Zamościu, które o tyle podarował parafii ormiańskiej, że dochód z nich był przeznaczony na potrzeby świątyni. W zamian księża mieli rocznie odprawić 40 mszy za duszę fundatora. Kamienice ufundowane przez Kirkurowicza zniszczył pożar, który się rozszalał w mieście z 8 na 9 czerwca 1672 r. Pożar ten strawił wschodnią część miasta, z dymem poszło wówczas 167 domów. W 1644 r. Kirkurowicz żądał zwrotu 8 000 zł, które wyłożył „za expensa do skarbu Jegomości” oraz za opłacenie pisarza, sługi dzwonnika. Wójtowie ormiańscy bardzo często, po zdaniu urzędu, upominali się od gminy o sumy, które wydatkowali w czasie sprawowania urzędu. Kirkurowicz był bardzo poważany wśród Ormian, bowiem przez 6 lat był wybierany na wójta gminy ormiańskiej. Swoją pracę na rzecz gminy rozpoczął jeszcze w 1631 r. kiedy to jako starszy ławnik został wybrany erespochanem (w aktach często wzmiankowani byli jako prowizorzy). Warterys Kirkurowicz był teściem Jana Bartoszewicza. Dzierżawił od Jana Zamoyskiego, albo był właścicielem podmiejskiej wsi Topornica. W skład Ordynacji Zamojskiej Jan Zamoyski włączył wieś w 1597 r.  Zapisami z dnia: 6 lipca 1652 i 3 luty 1653 (wg starego kalendarza) sukcesorzy Warteresa Kirkurowica zapisują sumę 10.000 zł na Topornicy kościołowi ormiańskiemu w Zamościu. W 1639 r. Warterys Kirkurowicz procesował się z kupcem tarnowskim Petrim i oszacował własne szkody na sumę 10.000 zł, ponieważ nie mógł pojechać na jarmark Butstetu, gdzie wysłał 700 wołów. W 1640 r. Kirkurowicz kupował woły w Chocimiu i Wołoszech w liczbie 635 sztuk. Pędzono je tranzytem do Zamościa, a stąd do Butstetu. W Zamościu handel wołami miał w zasadzie charakter tranzytowy. W latach 1601-1648 przypędzono na jarmarki do Zamościa 7.521 wołów (7 miejsce po Jarosławiu).
KOHEN MOSHE DE MOSZE – Ormianin lwowski, kierujący faktorią małmazyji we Lwowie. Rozpropagowywał wśród Ormian w 1587 r. zalety osiedlania się w Zamościu. Cytat z listu do brata:  Zamoyski chce „obsadzić swoje nowe miasto , które barzo będzie lepsze aniżeli Lwów, abowiem jest pośród królestwa i jest w pięknem położeniu i cztery mile od portu, który bierzy do Warszawy i do Gdańska  i miejsca tu można dostać na budowanie domów i pola do tegi dostatek darmo. A jeśliżeby tam byli, którzyby się chcieli osadzić w Zamościu, tedy będą mieli plac i wszelkie wolności, co zechce…” (tekst listu w przekładzie Łozińskiego). Kohen pisał do brata zamieszkałego w Konstantynopolu.
KOSSA KAJETAN – Ormianin, ksiądz kościoła ormiańskiego w Zamościu w 1774 r.
KRISTOROWICZ JAN- ksiądz ormiański, wymieniany w Księdze kościoła ormiańskiego – zapis dla kościoła 100 zł (ok 1659 r. ).
KRZECZKIEWICZ LAURENTY – wzmiankowany w ormiańskiej księdze wójtowskiej – zapis (po łacinie w odpisie) dla kościoła ok 1653 r.
KRZYSZTOF – złotnik, być może tożsamy z właścicielem domu we wschodniej pierzei rynku (ok 1603 r.) tzw. Krzysztofem Ormianinem.
KRZYSZTOFOWICZ  ALEKSANDER – deputat ormiański do Trybunału Zamojskiego, w roli ławnika z nacji ormiańskiej, wzmiankowany w 1627 r. Deputaci musieli być bardzo dobrze przygotowani do tej roli. Do takich długoletnich deputatów należeli także: Balejowicz i Owanisowicz, którzy byli biegłymi prawnikami. Dla gminy ormiańskiej taki reprezentant był bardzo ważny i przydatny, ponieważ większość spraw była rozstrzygana w drugiej instancji w Trybunale Zamojskim. Deputatem był w 1627 r., natomiast ławnikiem w latach 1626-1629.
KRZYSZTOFOWICZ  GRZEGORZ – z początkiem XVII w. należał do grona 9 poetów, których nazywano „Muzami”. Ich elegie na okoliczność śmierci Jana Zamoyskiego wydał Stanisław Stadnicki ze Żmigrodu: „Planctus musorum, Zamoscii typogr. Aeadem.1619, in 4to”. Krzysztofowicz będąc słuchaczem filozofii w Zamościu pisał ody łacińskie. Jedna z nich znajduje się w dziele: „Aplausus in felicem post varias regiones peragratas in patriam reditum Ilustris Thomae Zamojski Zamoscii 1617, in 4to”.
KRZYSZTOFOWICZ MIKOŁAJ alias MIKOŁAJ MUSTAFA – 16 luty 1657 r.  zapisał kościołowi ormiańskiemu 1000 zł na swoich dobrach (tzw. grunt Mustafowski). „Dom gdzie winnica – ten grunt mustafowski ieszcze od ognia wielkiego stał pusty, ieden tylko gurni sklep i piwnica zostawali, ktoren Plac wielkim sumptem y swoim kosztem a fundamentis y Piwnice wymurowawszy obudował y Dom wielki stawił in usum Ecclesia, który teraz iest in possessione kościoła”.
___________________________________________________________________________________
LENARTOWICZ JAKUB – pisarz w gminie ormiańskiej w latach 1669-1674. Ponownie był pisarzem od roku 1680 do 1689. Pisarze ormiańscy stale upominali się o zaległe salarium.  Lenartowicz w 1685 r. otrzymał zaległe salarium za 5 lat po 46 zł rocznie.
___________________________________________________________________________________
ŁAZARZ – ormiański biskup z Eudokji, który pracował w 1603 r. w Zamościu nad rękopisem ewangeliarza i jego miniaturami.
___________________________________________________________________________________
MANTUKIEWICZ WOJCIECH – przypisuje się mu ormiańskie pochodzenie. Malarz nadworny Jana Zamoyskiego „Sobiepana”, czynny w połowie XVII w.
MANUGIEWICZ JAKUB – oficjał i proboszcz ormiański ze Stanisławowa, który w 1749 r. odwiedził Zamość, i z tej okazji sporządzono inwentarz ruchomości kościoła ormiańskiego w Zamościu (art. B. Sawa). Zgodnie z wolą Jana Zamoyskiego urząd gminy ormiańskiej w Zamościu miał być wzorowany i sprawowany na przykładzie stanisławowskiego, (według K. Stopka na – Kamieńcu Podolskim).
MANUGIEWICZ JAN MIKOŁAJ – doktor nauk wyzwolonych i filozofii, nauczyciel szkoły rymotworskiej w Zamościu. Wydał „trajedyę” – wierszem „Józef niewinny”, którą odegrali uczniowie Akademii Zamojskiej 2 sierpnia 1779 r. w Zamościu. Dziełko to wydrukowano w drukarni Akademii Zamojskiej (5 i pół arkusza).
MEGARDIASZOWICZOWIE – rodzina ormiańska w Zamościu. Od 1591 r. właściciele kamienicy przy ul. Ormiańskiej 16. Potem w rękach Kirkorowiczów od 1642 r. Bartosz, Aleksander i Jan Migerdicz – wymieniani jako właściciele działki (za działką Zachariasza) w kierunku wschodnim, w pierzei północnej Rynku Wielkiego.
MEGERDICOWICZ KRZYSZTOF – MEGARDOWICZ  KRZYSZTOF – (Megardisz Krzysztof) – Ormianin, ławnik sądu ormiańskiego w latach 1632-1633; 1636; 1638; 1643-1645. W 1642 r. wymieniany przy transakcji sprzedaży domu przy ul. Ormiańskiej Sołtanowi Sachwelowiczowi.
MELCHISEDEK – legat patriarchy Armenii Większej z Eczmiadzyna, który uczestniczył w położeniu kamienia węgielnego pod budowę kościoła ormiańskiego (murowanego) w Zamościu, w dniu 25 maja 1626 r. wraz z dwoma biskupami Martariuszem (wg innych źródeł Marcinem) i Eliaszem.
MIGERDICZ JAN – Ormianin – wymieniany w pierwszej lustracji Zamościa z 1591 r., wcześniejszy właściciel działki Forosa. Po Forosie występuje jako właściciel Krzysztof Megardowicz, być może jego powinowaty.
MURATOWICZ AŁTUN – Ormianin, ławnik sądu ormiańskiego zamojskiego w latach: 1638; 1640-1641; 1643-1645.
MURATOWICZ KONSTANTY – haftarz zamojski ormiańskiego pochodzenia. Badaczka dziejów zamojskich Ormian, M. Dubasowa przypuszcza, że kupcy ormiańscy kupując półfabrykaty sami zatrudniali u siebie haftarzy.
MURATOWICZ SEFER – Ormianin ze Lwowa, który na początku XVII w. osiedlił się w Zamościu, skąd przeniósł się do Stanisławowa. Bardziej szczegółowy biogram pod linkiem: http://www.wiki.ormianie.pl/index.php?title=Sefer_Muratowicz
MUSTAFA NIKOŁAJ – Ormianin, rajca wytypowany przez komisarzy ordynackich 23.08.1661 r. do czuwania w czasie jarmarku i nie dopuszczenia do pobierania wysokich cen z wynajęcia sklepów przez ludzi chcących złożyć i sprzedawać towary (wytypowany razem z rajcą Janem Tilmeichrem). (vide Krzysztofowicz Mikołaj)
___________________________________________________________________________________
OWANISOWICZ AUKSENTY (Auxenty- Axęt) – Ormianin, jeden z najbogatszych mieszczan w Zamościu. Kupiec ormiański i wójt w Zamościu, wzmiankowany w 1685 r. jako oskarżony za samowolne (bez zgody ławników) oddanie przywilejów (kilku) księdzu ormiańskiemu i rajcom miejskim. Rajcom oddał przywilej Zygmunta III, a księdzu ormiańskiemu „prawo na budynki browarne i słodownię z pieklerzami za cerkwią ruską.” Kiedy urząd ormiański zwrócił się o zwrot dokumentów do księdza, tenże odmówił tłumacząc, że „panom urzędom nie należą.” Owanisowicz był także skarżony przez kupca Takiesa Wasilowicza z Adrianopola o kwotę długu w wysokości 2 400 zł.  Był rajcą starym zamojskim i jako taki wnosił protestację przed sądem ławniczym. W 1681 r. w czasie elekcji urzędu ormiańskiego, wystąpił spór pomiędzy dwoma erespochanami: Owanisowiczem i Warterysem Balejowiczem. Obaj byli erespochanami z nominacji arcybiskupa lwowskiego ormiańskiego, Mikołaja Torosowicza. Balejowicz okazywał się nominacją arcybiskupa i Owanis także. Decyzję swoją Torosowicz uzasadnił tym, że obowiązkiem erespochana jest nie tylko zbieranie funduszy kościelnych, ale także informowanie arcybiskupa o tym, co dzieje się w gminie ormiańskiej. W tym czasie w Zamościu dokonana została zbrodnia, o której arcybiskup nie został poinformowany. Żaden z erespochanów nie chciał uznać drugiego. Urząd wójtowski odesłał ich do arcybiskupa, zachowując przy przywileju  dawnego erespochana. Zaistniały spór ciągnął się długo, ponownie był rozpatrywany w 1697 r. Sąd komisarski rozstrzygnął spór pomiędzy prowizorem, wójtem ormiańskim i księdzem, zalecając Ormianom wybór swego prowizora, który administrowałby wszystkimi dobrami kościelnymi razem z prowizorem wyznaczonym przez arcybiskupa. Owanisowicz był właścicielem kamienicy w Rynku Wielkim nr 10 w latach 1654-1697. Owanisowiczowie nadali jej obecny kształt architektoniczny. Mieszkali  w niej jeszcze w 1 ćw. XVIII w. Potem własność przeszła na jego dzieci: Zofię, Mariannę, Jana i Konstancję. Owanisowiczowie byli także właścicielami kamienicy pod św. Kazimierzem. Wójt Auxenty Owanisowicz dzierżawił ją aptekarzowi Paprockiemu. Auksenty Owanisowicz był zięciem Warterysa Kirkorowicza. Dzierżawił cegielnię na Przedmieściu Hrubieszowskim, przy drodze do Jarosławca (B. Sawa). 2 marca 1655 r. (wg starego kalendarza) zapisał kościołowi sumę 1000 zł. Testamentem z 1697 r. zapisał kościołowi ormiańskiemu sumę 100 zł.
OWANISZEWICZ KRZYSZTOF AXENTY – akademik zamojski. Wydał: Palmaris fructus variis epigramma libus curiosis et politicis adorautus commodo et usui nobilissimae studiosae juventutis ex Latino in patrium idioma transportatus. Zamoscii 1700 in 4 to”. Autor (jak przytacza s. Barącz) „z wielu bardzo epigrammatów łacińskich umiał zrobić wybór i umieścił, co piękniejsze”.
___________________________________________________________________________________
PAZIUMOWICZ SYNAN – Ormianin, ławnik sądu ormiańskiego w latach 1627-1629; 1633; 1638-1641; 1643-1645.
___________________________________________________________________________________
RUTKOWSKI WOJCIECH – (?) Wybrany pisarzem urzędu ormiańskiego w 1626 r. Upominał się o zaległe salarium, ale wtedy był już mistrzem zamojskim.
RUDOMICZ BAZYLI – Ormianin, kronikarz i profesor Akademii Zamojskiej.
___________________________________________________________________________________
SACHWELOWICZ MURAT – wymieniany jako jeden z najbogatszych Ormian zamojskich.
SACHWELOWICZ  SUŁTAN – (Sachwielowicz Sołtan) – Ormianin, jeden z najbogatszych mieszczan w Zamościu. Wybrany z pospólstwa na szafarza zamojskiej gminy ormiańskiej. Na pobierane przez szafarzy kwoty była osobna skrzynia tzw. szafarka z dwoma kluczami (każdy u innego szafasza). Szafarz prowadził regestr zebranych sum. Skrzynka przez rok była u Owanisa. W 1642 r. Sachwelowicz kupił dom, (obecną Kamienicę pod Madonną). Początkowo w tym miejscu stał skromny, drewniany dom ormiański. Sachwelowicz dorobił się jako kupiec na handlu bursztynem i wystawił ww. okazałą kamienicę, sygnowaną gmerkami z jego inicjałami S.S.  Do połowy XVIII w. kamienica pozostawała w rękach żeńskich potomków fundatora, rodziny Takiesowiczów.  W tym czasie należał już do grupy najbogatszych kupców ormiańskich w Zamościu. Według A. Kędziory Sachwelowicz ubierał się jak patrycjusz, w jego strojach dominował kolor fiołkowy: 3 dalie, 3 kontusze; żupan i czapka. W jego inwentarzu odnotowano: 6 muszkietów, 4 pistolety, 2 szable; 1 multankę. Miał także 6 obrazów na płótnie, 16 kartyn malowanych na płótnie i wizerunek św. Jerzego. Zapisał kościołowi ormiańskiemu sumę 1000 zł na swoich dobrach.
SAJEWICZ JAN – starszy przysięgły gminy ormiańskiej. Sprzedał dom przez „podanie rózgi zielonej” (in. z archiwaliów zamojskich – L. Białkowski). Wymieniany także przy zapisach sum dla kościoła ormiańskiego (m.in w 1656 – vide Topałowicz Kacper) .
SERBIOWICZ OWANIS – kupiec ormiański, szafasz. Z pośród ławników wybierano jednego szafarza, a z pospólstwa drugiego. Serbiowicz był ławnikiem w latach: 1630; 1632-1633; 1635-1641, także deputat w 1637 r. Serbiowicz był właścicielem kamienicy w Rynku Wielkim 10. Przed nim kamienicę miał inny Ormianin, niejaki Tobiasz.
SMIESZKOWICZ ANTONI – student Akademii Zamojskiej nacji ormiańskiej. W 1690 r. wybrano go „szlachetnego Antoniego Smieszkowicza” aby się wdrażał w pracy pisarza urzędu ormiańskiego.
SOŁTANOWA – Ormianka zamojska trudniąca się handlem solą. Przywiozła 500 beczek soli – wymieniona w księdze akcyzyjnej z 1657 r.
STECKOWICZ ZACHARIASZ KRZYSZTOF – proboszcz kościoła ormiańskiego w Zamościu w 1725 r. Steckowicze pisali się także: Steckiewicze, Stetzkiewicze, Stetkiewicze.
STEFANOWICZ MELCHIOR (Melchior STEFANIDES – Stefanowic) – Ormianin, dr filozofii i prawa, kanonik archikatedry lwowskiej, kanonik chełmski i zamojski. Prepozyt w Tomaszowie i Lubaczowie. Na wezwanie Jana Zamoyskiego przeniósł się z Krakowa do Zamościa i przejął obowiązki wykładowcy na uczelni zamojskiej. Pełnił urząd rektora w latach 1595-1597. Aktywnie uczestniczył w życiu Akademii Zamojskiej, broniąc jej praw i przywilejów. Jako rektor zapoczątkował prowadzenie Albumu Studentów zamojskiej uczelni. Na Synodzie w Chełmie, 9 lipca 1604 r. (jako deputowany z Zamościa) wygłosił mowę, która ukazała się drukiem w tym samym roku w dziele: Constitutiones dioecensanae S. Synodii Chełmensis mandatae Georgio Zamojski Episcopo et Praesidente. Wydano także jego: „Kazanie – przy obchodzie rocznym sławnej pamięci Jana Zamojskiego w Zamościu 1606, in 4to.” Ponadto: Przedmowa przy ślubie i kazanie na przenosinach małżeńskich Tomasza Zamojskiego w Krakowie 1621, in 4to.; Kazanie o Męce Pańskiej 1625, in 4to.; Kazanie na niedzielę świąteczną w Zamościu w drukarni akademickiej 1624, in 4to.; Kazanie żałobne przy obchodzie śmierci Jana Chodkiewicza wojewody wileńskiego w Zamościu w drukarni akademickiej 1624, in 4to. Stefanowicz w czasie zatargów duchowieństwa ze stanami świeckimi zebrał, z polecenia arcybiskupa Pruchnickiego, wszelkie ważniejsze pisma opowiadające się za duchownymi i wydał je łącznie w 1652 r. Zmarł w 1638 r.we Lwowie ( B.Szyszka).
SZADBEJ DEODAT – ksiądz kościoła ormiańskiego w Zamościu, który objął miejsce po ks. Kajetanie Kossa zmarłym w 1774 r.
SZYMON – mnich ormiański, który został wezwany z Zamościa do Lwowa przez arcybiskupa Torosowicza „ażeby będąc pod jego okiem, przestał być szkodliwym” unii kościoła ormiańskiego z kościołem katolickim. Przypuszczalnie tożsamy z Symeonem Lehaci.
SZYMAŃSKI STEFAN – Ormianin zamojski/lwowski. Wymieniany w 1670 r. jako egzaktor, który nie opowiadając się urzędowi, zabrał kontrybucje za dwa miesiące i wyjechał do Lwowa. Szymański zlekceważył swoje obowiązki wobec gminy ormiańskiej.
SZYMONOWICZ SZYMON – urodził się we Lwowie w 1557 r. Według ks. Sadoka Barącza zaliczany do nacji ormiańskiej – „ubrał w zgreczoną formę imię ojcowskie i nazwał się Szymon Simonides”. Edukował się we Lwowie i Krakowie, a potem odbył podróż do Włoch. Na dworze Stefana Batorego poznał Jana Zamoyskiego i „poddał mu się tak iż tenże postanowił nigdy się z nim nie rozstawać.” Został sekretarzem Zamoyskiego i otrzymał w dożywocie wioskę Czernięcin. Tam poświecił się twórczości pisarskiej, w szczególności poezji. Swoją pracą zyskał sobie uznanie i szacunek króla, który uczynił go królewskim poeta i obdarzył szlachectwem 18.04.1590 r. W 1595 r., odwiedzili go w jego wiejskim dworku, posłowie papieża Klemensa VIII, któremu poświęcił jeden ze swoich poematów. Towarzyszył w wyprawach wojennych Zamoyskiemu, który powierzał mu swoje największe tajemnice, darząc go zaufaniem. Po śmierci hetmana w 1605 r., zgodnie z jego testamentem podjął się opieki i kształcenia 10 letniego Tomasza Zamoyskiego. W dniu 30 maja 1628 r. Jakub Doleżyński, doktor praw obojga i profesor Akademii Zamojskiej razem ze Stanisławem Goworskim, burmistrzem Zamościa, odwiedzili  Symonidesa w Czernięcinie. Przeznaczył on bowiem 12.000 zł na utrzymanie profesora teologii w Akademii Zamojskiej, darował bibliotekę z 1428 dziełami oraz poczynił znaczne zapisy dla kościoła kolegiackiego w Zamościu. Rok później, 5 maja 1629 r. umarł o godz. 9 rano w Czernięcinie. Został pochowany w Kolegiacie zamojskiej. Jego siostrzeniec, Kasper Szolc ufundował mu tablicę pamiątkową, która do dzisiaj znajduje się w zamojskiej Katedrze.
SYMEON LECHACY – kronikarz, duchowny ormiański, podróżnik po Europie i Azji. Urodził się  1584 nr w Zamościu. w ubogiej rodzinie ormiańskiej, przybyłej do Polski z Kaffy na Krymie. Jego rodzicami byli: Mardyros („mahedsi”= pielgrzym do Jerozolimy) i Dolwat-chatun. Po śmierci rodziców wychowywała go starsza siostra Dżuchar. Miał jeszcze drugą siostrę oraz siostrzeńców i wielu innych krewnych. W dzieciństwie pobierał naukę u księdza Der Hagopa (Jakuba) z Tokatu, który w tym czasie osiadł w Zamościu.  Symeon był przygotowywany do stanu duchownego. Został wyświęcony na dypira (dpira-diaka), czyli czwarty stopień w ormiańskiej hierarchii kościelnej. Dalsze nauki pobierał we Lwowie i tam w 1605 skopiował pierwszy rękopis ormiański. W 1608 r. wyjechał ze Lwowa i podróżował (Mołdawia, Suczawa, Wołoszczyzna, Jassy, Konstantynopol). W tym ostatnim mieście przepisywał księgi biblijne m.in. na zamówienie Der Hagopa z Zamościa. W l. 1611-1612 odbył pielgrzymkę do Włoch, gdzie przyjął go na audiencji papież Paweł V. Tam zastała go wiadomość o śmierci starszej siostry w Zamościu, co przeżył boleśnie. Potem podróżował po Azji Mniejszej. Zwiedzał znane miejsca, kościoły, sanktuaria ormiańskie.  Po powrocie do Konstantynopola ponownie przepisywał księgi, aby zdobyć fundusze na pielgrzymkę do Jerozolimy. W międzyczasie odwiedził Egipt. Do Jerozolimy dotarł w r. 1616. W czasie pobytu w Palestynie odwiedził ważniejsze miejsca pątnicze. Odwiedził Damaszek, Aleppo, Cezareę i w końcu powrócił do Konstantynopola. Do Lwowa wrócił w 1618 r., gdzie zaręczył się z Ormianką lwowską, Anastazją Kieworowiczówną, córką Jaśka (Iwaszka) Kieworowicza i Zofii z Serebkowiczów. Przypuszczalnie wtedy wyjechał do Zamościa. Wesele wyprawił we Lwowie 26/16 VIII 1620 r. Zabrał żonę do Zamościa. Nie został jednak dobrze przyjęty – „We własnym kraju przecierpieć musiałem rozpacz i obrazę za przyczyną rodziny i domowników, ludzi złych i podstępnych”. Szczególnie go prześladować mieli mnisi. Chciano go wygnać, a nawet zabić jako „spadkobiercę”. Rodzina zarzucała mu porzucenie ojczyzny i majątku. W Zamościu nie było go około 15 lat (1605-1620). Nie mógł odzyskać tego co „sam zostawił obcym”. Gmina zamojska nie chciała go w żaden sposób wybrać na kapłana, nazywając go „włóczęgą”. Sytuacja Symeona z Zamościa zmieniła się w 1623 r.  Ze Lwowa, gdzie wybuchła zaraza i pożar znaleźli w jego domu schronienie Ormianie, którzy uznali go za „tutejszego i mahdesiego”. Proponowali mu wyjazd do Lwowa, tam zdali relację z jego położenia w Zamościu. We Lwowie powierzono mu kierownictwo szkoły przy Katedrze Lwowskiej (300 zł pensji rocznie) i mieszkanie w kamienicy obok szpitala ormiańskiego. Na sprowadzenie rodziny do Lwowa otrzymał 10 zł. Sprzedał dom i majątek w Zamościu i wraz z żoną 4 IX/25 VIII 1624 r. wyjechał do Lwowa. W maju 1626 r. Symeon był świadkiem przyjazdu do Lwowa starego katolikosa Melkiseda (Melchizedeka), w związku z położeniem kamienia węgielnego pod budowę świątyni ormiańskiej w Zamościu. Symeon pozostawał w opozycji przeciwko unickiemu arcybiskupowi Mikołajowi Torosowiczowi, który zmierzał do unii z kościołem katolickim. Potomstwa nie miał, a małżeństwo do udanych nie należało. W 1637 r. Anastazja wniosła pozew o rozwód przed ormiańskim sądem duchownym. Pozywany trzykrotnie przez Torosowicza  nie zjawił się na rozprawie. Anastazja zmarła w 1639 r. Matka jej nie domagała się od zięcia zwrotu dóbr ruchomych i nieruchomych po córce. Zapiski autobiograficzne z Zamościa (na temat życia w mieście) pisane były przez Symeona na bieżąco, podobnie jak relacje z podróży.  Oryginał zapisków Symeona trafił w XIX w. z Zamościa do Biblioteki Uniwersytetu Lwowskiego, gdzie był przechowywany do 1944 r. Symeon pisał w języku staroormiańskim (grabarze), ale nieco zniekształconym poprzez używanie licznych słów polskich, tureckich, perskich i arabskich. W literaturze Symeon (przypuszczalnie tożsamy z ww. mnichem Szymonem) jest nazywany ormiańskim Marco Polo (Darbinian). Pisał, że Ormianie zostali rozdeptani przez wszystkie narody, tylko u Polaków aż do tego czasu znaleźli pokój, dłużej niż 500, 600 lat. Jego kroniki publikowano we Lwowie w języku rosyjskim. Kopiował księgi Salomona w Konstantynopolu.
SYNANOWICZ KASJER – poseł króla polskiego Jana Kazimierza do Turcji i Persji (dr B. Szyszka).
 ___________________________________________________________________________________
TAKIESOWICZOWIE – Ormianie zamojscy, właściciele Kamienicy pod Madonną, po Sachwelowiczach. Pani Janowa Takiesowiczowa (żona Jana Takiesowicza) wymieniana jest w księgach ormiańskiego kościoła, w związku z zapisem sumy 300 zł na kościół ormiański ( 6 sierpnia 1700 r.).
TAKIESOWICZ SZYMON – Ormianin, wymieniany w aktach wójtowskich ormiańskich jako dziedzic kamienicy zamojskiej.
TAKIESOWICZ ZOFIA – żona Jana Takiesowicza, jej życzeniem było aby pochowano ją „przy kościele naszym ormiańskim”.
TATUŁOWICZ AXĘT -Ormianin wymieniany w księdze wójtowskiej prawa ormiańskiego zamojskiego ok 1702 r.
TATUŁOWICZ WARTERYS – Ormianin wzmiankowany przy zapisach sum dla kościoła ormiańskiego zamojskiego.
TEROSOWICZ MATJASZ  – Ormianin zamojski, haftarz. Towarzysze „awtarskiego rzemiosła” w Zamościu przypuszczalnie nie byli zrzeszeni w cechu.
TOBIASZOWICZE – rodzina ormiańska, która wzniosła w Rynku Wielkim kamienicę Nr 12.  Dom wybudowano na przełomie XVI i XVII wieku i nazywany jest Kamienicą Tobiaszowską od nazwiska właścicieli. W 1603 r. niejaki Tobiasz Ormianin był także właścicielem kamienicy w rynku Nr 10 (Kowalczyk).
TOPAŁA – Ormianie, właściciele kamienicy przy ul Ormiańskiej 18. Potem należała do Ariewowiczów. Dom pochodził z końca XVI w. i był wielokrotnie przebudowywany. W połowie XVII w. Topałowie byli właścicielami kamienicy przy ul. Ormiańskiej 20.
TOPAŁOWICZ KACPER i ZOFIA – Kacper Topałowicz wymieniany jako ławnik prawa ormiańskiego i  panna Zofia (możliwe, że siostra) odnotowani oboje przy zapisie z 5 maja 1656 (wg kal. orm) w księdze ormianskiej wójtowskie ja pozyczajacy sumę 214,15 zł z funduszu kościelnego, którą mieli zwrócić n Wniebowziecie N.M.P. w 1656 r. Topałowicze kwotę 300 zł za dobrach swoich dla kościoła zatwierdzili w 1665 r.
TOROSOWA HELENA ORSZULA – Ormianka, małżonka Torosa Bartosowicza, wójta zamojskiego. Wymieniana przy zapisie sumy 400 zł dla kościoła ormiańskiego w Zamościu.
TOROS JAKOB BARTOSZOWICZ (BARTOSOWICZ) – Ormianin, wójt gminy ormiańskiej w Zamościu; mąż Heleny Orszuli Torosowej. Był zięciem Teofili Miluchnej Garabiedowej, która 21 lutego 1659 r. zapisała sumę 600 zł dla kościoła ormiańskiego. Po śmierci Torosa, jego żona, wdowa Helena Orszula Torosowa znajdowała się zgodnie z prawem ormiańskim pod opieką Mikołaja Krzysztofowicza (zapiski 5 III 1668 r.).
TOROSZ – TOROSOWICZ MATIASZ – Ormianin, przedstawiciel patrycjuszy zamojskich, biorący udział w elekcji w 1691 r. Według A. Kędziory wystawił w Zamościu Kamienicę pod Małżeństwem (ul. Ormiańska 24). Jerzy Kowalczyk podaje, że kamienica została wzniesiona w 2 ćw. XVII w. jako piętrowa z attyką przez ormiańskiego kupca Torosza lub jego następcę, który pozostawił swój ormiański gmerk z inicjałami GP na kartuszu w portalu wejściowym pod arkadami. Przez wiele lat wynajmował ją Gabrielowi Ariewowiczowi, długoletniemu wójtowi, ławnikowi i deputatowi gminy ormiańskiej (6 zł czynszu). Torosz w końcu dom nabył i darował go Dominikanom z Janowa (1695).
TUMANOWICZ TOMASZ – Ormianin, przedstawiciel pospólstwa, którego był reprezentantem podczas elekcji w 1691 r.
___________________________________________________________________________________
UBYSZ JAKUB – Ormianin (?) – subdelegat na wybory wójta ormiańskiego w 1634 r, którym został wówczas Gabriel Ariewowicz.
___________________________________________________________________________________
WAWRZYNKOWIC JAN i ANNA – Ormianie wzmiankowani w Księdze Kościoła Ormiańskiego w związku z zapisem kościołowi sumy przez wdowę.

_____________________________________________________________

ZACHARIASZ ORMIANIN – szewc wymieniany w pierwszej lustracji Zamościa z 1591 r.
ZAWACZYŃSKI TOMASZ – (?) ławnik gminy ormiańskiej i pisarz radziecki z Kamieńca Podolskiego, zbiegły z niewoli tureckiej. Pisarze nie byli opłacani systematycznie, bowiem wójtowie ormiańscy niejednokrotnie domagali się od zebranych na elekcji, aby obmyślono sposób wynagrodzenia pisarza i sługi przysięgłego. Obowiązki pisarza wymagały dobrej znajomości przepisów prawnych. Prowadzili oni księgi, sporządzali akta prawne, które wnoszono do urzędu wójtowskiego. Brali udział w posiedzeniach sądu.
___________________________________________________________________________________
  • Ojciec Pidou – ks. Alojzy Maria Pidou – Francuz, zakonnik Teatynów, wysłany z Rzymu w 1664 r. do Lwowa w misji, której celem było przeprowadzenie i ostateczne umocnienie unii kościołów ormiańskiego z rzymskokatolickim.
Opracowanie: Ewa Lisiecka
źródło:
  1. Historya Kościoła Zamoyskiego Ormiańskiego z wyrażeniem przywilejów, transakcji do kościoła tegoż należących summ i obligaciow. Rękopis Z Biblioteki Ordynacji Zamojskiej – 1844 –  ze zbiorów Biblioteki Narodowej w Warszawie. Polona.
  2. ks. Sadok Barącz. Żywoty sławnych Ormian w Polsce. Lwów. 1856. BN Warszawa. Polona.
  3. ks. Sadok Barącz. Rys dziejów ormiańskich. Tarnopol. 1869. BN Warszawa. Polona.
  4. Kazimierz Sochaniewicz – Miscellanea archiwalne do dziejów Zamościa. III. Najstarszy przywilej dla Ormian Zamojskich z roku 1585, Teka Zamojska. R. III 1920, nr 2, s. 32.
  5. Mirosława Zakrzewska-Dubasowa. Organizacja gminy ormiańskiej w Zamościu w XVI-XVII wieku. Rocznik Lubelski. 3. 63-82. Lublin 1960.
  6. Mirosława Zakrzewska-Dubasowa. Ormianie zamojscy i ich rola w wymianie handlowej i kulturalnej między Polską a Wschodem. Lublin. 1965. s.147.
  7. Jerzy Kowalczyk. Zamość. Przewodnik. Wydanie II. Warszawa 1977.
  8. Maciej Pawlicki. Kamienice ormiańskie w Zamościu. w: Zamość miasto idealne. Lublin 1980.
  9. Teresa Zarębska. Miasto idealne i jego realizacja. w: Zamość miasto i idealne. Lublin 1980.
  10. Jerzy Kowalczyk. Kościół ormiański w Zamościu z XVII w. Kwartalnik Architektury i Urbanistyki. Tom XXV: 1980 z. 3-4. s 215-232.
  11. Ryszard Szczygieł. Ruch budowlany w Zamościu w XVII w. w: Zamość miasto idealne. Lublin 1980.
  12. Mirosława Zakrzewska-Dubasowa. Polityka handlowa Jana Zamoyskiego i jego następców. Instytut historii UMCS w Lublinie. 1983-1984. Biblioteka Cyfrowa UMCS.
  13.  dr Bogumiła Sawa. Akademia Zamojska 1594-1994. Nauczyciele i wychowankowie Liceum Ogólnokształcącego im. Jana Zamoyskiego w Zamościu. 1916-1998. Zamość. 1998.
  14. Andrzej Kędziora. Encyklopedia ludzi Zamościa. 2007.
  15. dr Bogdan Szyszka. Między Lublinem a Lwowem. Z przeszłości kulturalnej Zamościa. Zamość 2009.; Ormianie zamojscy. ZKK Nr 1/1998.
  16. dr Piotr Kondraciuk. Sztuka ormiańska w Zamościu. w: Ars Armeniaca. Sztuka ze zbiorów polskich i ukraińskich. Katalog wystawy. Muzeum Zamojskie. Zamość 2010.  https://muzeum-zamojskie.pl/wp-content/uploads/2009/10/Ormianie.pdf
  17. Andrzej Kędziora. Encyklopedia miasta Zamościa. 2012.
  18. Andrzej Kędziora. strona internetowa – Zamościopedia.
  19. https://journals.akademicka.pl/lehahayer/article/view/667/657
  20. Zdigitalizowana „Księga wójtowsko-ławnicza prawa uprzywilejowanego ormiańskiego, 1660-1668″ z Zamościa – w zbiorach AP w Lublinie: http://lac.lublin.pl/polonica/skany/nhabminsk/1807_1_1/
  21. dr. Bogumiała Sawa. Zamość 1772-1886. Tom I. Zamość 2018.
  22. www.Wiki.Ormianie. Polski Słownik Biograficzny.